Sử dụng đất ổn định lâu dài là quyền lợi cốt lõi mà pháp luật Việt Nam trao cho người dân trong việc khai thác và sử dụng tài nguyên đất đai, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Trong bối cảnh các quy định pháp lý ngày càng hoàn thiện, việc nắm bắt khái niệm này giúp tránh những tranh chấp không đáng có và tối ưu hóa giá trị tài sản. Cùng ACC HCM khám phá sâu hơn về chủ đề này.
1. Sử dụng đất ổn định lâu dài là gì? Mới
Sử dụng đất ổn định lâu dài được hiểu là hình thức sử dụng đất mà người sử dụng được Nhà nước giao đất, cho phép khai thác và sử dụng đất mà không bị giới hạn thời hạn cụ thể, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Theo Hiến pháp 2013, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, nhưng quyền sử dụng đất được bảo đảm ổn định lâu dài cho cá nhân, tổ chức phù hợp với quy hoạch. Với những thay đổi từ Luật Đất đai 2024, khái niệm này được mở rộng, nhấn mạnh vào việc giao đất không thu tiền sử dụng đất cho một số trường hợp như hộ gia đình, cá nhân sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc đất ở, nhằm khuyến khích sản xuất và ổn định đời sống.
Cụ thể, Luật Đất đai 2024 tại Điều 125 quy định rõ quyền sử dụng đất ổn định lâu dài đối với đất nông nghiệp được Nhà nước giao không thời hạn, giúp người dân yên tâm đầu tư lâu dài mà không lo lắng về việc hết hạn giấy chứng nhận. Điều này khác biệt so với quyền sử dụng đất có thời hạn, vốn áp dụng cho các dự án đầu tư thương mại hoặc cho thuê đất. Hơn nữa, Nghị định 95/2024/NĐ-CP bổ sung hướng dẫn chi tiết về thủ tục xác nhận quyền này, đảm bảo tính minh bạch và dễ tiếp cận hơn cho người dân. Trong thực tiễn, sử dụng đất ổn định lâu dài không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là nền tảng cho các giao dịch dân sự liên quan đến đất đai, như chuyển nhượng hoặc thế chấp, giúp tăng giá trị tài sản theo thời gian.
2. Điều kiện để được công nhận sử dụng đất ổn định lâu dài
Để được công nhận quyền sử dụng đất ổn định lâu dài, người sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện cơ bản theo quy định pháp luật hiện hành. Trước hết, đất phải thuộc diện Nhà nước giao hoặc cho phép sử dụng mà không thu tiền sử dụng đất, chẳng hạn như đất nông nghiệp do hộ gia đình khai thác từ lâu đời hoặc đất ở được cấp cho cư dân ổn định. Hiến pháp 2013 tại Điều 53 khẳng định Nhà nước bảo hộ quyền sử dụng đất ổn định lâu dài cho những đối tượng phù hợp, đồng thời yêu cầu sử dụng đất đúng mục đích và tuân thủ quy hoạch đô thị, nông thôn. Luật Đất đai 2024 tại Điều 126 bổ sung rằng, đối với đất nông nghiệp, quyền này được áp dụng nếu người sử dụng có giấy tờ chứng minh nguồn gốc sử dụng từ trước ngày 1/7/2004 hoặc được cơ quan nhà nước xác nhận sử dụng ổn định, không tranh chấp.
Ngoài ra, Luật Nhà ở 2023 liên kết chặt chẽ với khái niệm này khi quy định tại Điều 17 rằng quyền sử dụng đất ở ổn định lâu dài là điều kiện tiên quyết để sở hữu nhà ở hợp pháp, tránh tình trạng đất bị thu hồi do vi phạm. Nghị định 95/2024/NĐ-CP tại Điều 8 hướng dẫn cụ thể về hồ sơ cần thiết, bao gồm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũ hoặc biên bản xác nhận của UBND cấp xã về tình trạng sử dụng thực tế. Những điều kiện này nhằm đảm bảo tính công bằng, ngăn chặn tình trạng lạm dụng đất đai cho mục đích đầu cơ. Trong trường hợp đất đang sử dụng nhưng chưa có giấy tờ, người dân có thể nộp đơn yêu cầu xác nhận tại Văn phòng đăng ký đất đai địa phương, với thời hạn giải quyết không quá 30 ngày theo quy định. Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện không chỉ giúp hợp pháp hóa quyền lợi mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, như vay vốn ưu đãi cho nông nghiệp hoặc xây dựng nhà ở.
>> Đọc thêm: Các hình thức sử dụng đất theo quy định mới
3. Quyền lợi và nghĩa vụ khi sử dụng đất ổn định lâu dài
Khi được công nhận quyền sử dụng đất ổn định lâu dài, người sử dụng đất sẽ hưởng nhiều quyền lợi thiết thực, đồng thời phải tuân thủ các nghĩa vụ để duy trì quyền này. Về quyền lợi, Luật Đất đai 2024 tại Điều 127 cho phép người sử dụng đất được chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc thế chấp quyền sử dụng đất mà không bị ràng buộc thời hạn, giúp tăng tính thanh khoản và giá trị kinh tế của tài sản. Hiến pháp 2013 hỗ trợ điều này bằng cách bảo đảm quyền bình đẳng trong sử dụng đất, đặc biệt cho các hộ gia đình nông thôn, nơi đất đai là nguồn sống chính. Luật Nhà ở 2023 tại Điều 18 mở rộng quyền lợi bằng cách liên kết quyền sử dụng đất ổn định với quyền sở hữu nhà ở lâu dài, cho phép xây dựng, sửa chữa mà không cần gia hạn giấy phép định kỳ. Nghị định 95/2024/NĐ-CP bổ sung quy định về bảo vệ quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất, yêu cầu bồi thường đầy đủ giá trị đất và tài sản trên đất theo giá thị trường tại thời điểm thu hồi.
Tuy nhiên, người sử dụng cũng có nghĩa vụ bảo vệ đất đai, sử dụng đúng mục đích và nộp các khoản phí, lệ phí liên quan theo quy định. Ví dụ, nếu đất nông nghiệp được sử dụng để chuyển đổi mục đích sang phi nông nghiệp, phải xin phép cơ quan nhà nước và nộp tiền sử dụng đất bổ sung. Việc vi phạm, như lấn chiếm hoặc sử dụng sai mục đích, có thể dẫn đến thu hồi quyền sử dụng theo Điều 64 của Luật Đất đai 2024. Tổng thể, quyền lợi từ sử dụng đất ổn định lâu dài không chỉ mang lại sự an tâm mà còn thúc đẩy đầu tư bền vững, góp phần vào phát triển kinh tế địa phương. Người sử dụng nên thường xuyên cập nhật quy hoạch để tránh rủi ro, đồng thời lưu giữ đầy đủ giấy tờ để bảo vệ quyền lợi khi cần thiết.
>> Đọc thêm: Thủ tục xác nhận nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất chi tiế
4. Thủ tục xác nhận và cập nhật quyền sử dụng đất ổn định lâu dài
Thủ tục xác nhận quyền sử dụng đất ổn định lâu dài được quy định rõ ràng để đảm bảo tính khả thi và minh bạch cho người dân. Theo Luật Đất đai 2024 tại Điều 95, quy trình bắt đầu từ việc nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện hoặc tỉnh, tùy thuộc vào loại đất. Hồ sơ bao gồm đơn đăng ký, giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất (như quyết định giao đất cũ hoặc biên bản xác nhận sử dụng ổn định của UBND xã), và bản sao giấy tờ nhân thân. Nghị định 95/2024/NĐ-CP tại Điều 10 quy định thời hạn xử lý hồ sơ không quá 15 ngày làm việc đối với trường hợp đơn giản, giúp rút ngắn thời gian so với trước đây.
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Người sử dụng đất cần thu thập đầy đủ các tài liệu liên quan, bao gồm đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo mẫu quy định tại Phụ lục của Nghị định 95/2024/NĐ-CP. Nếu đất chưa có giấy tờ, cần kèm theo biên bản xác nhận của UBND cấp xã về tình trạng sử dụng ổn định ít nhất 10 năm liền kề mà không tranh chấp. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp tránh tình trạng hồ sơ bị trả lại, đồng thời chứng minh được quyền lợi hợp pháp theo Hiến pháp 2013.
Bước 2: Nộp hồ sơ và kiểm tra thực địa
Hồ sơ được nộp trực tiếp hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến tại Văn phòng đăng ký đất đai. Cơ quan nhà nước sẽ tổ chức kiểm tra thực địa trong vòng 10 ngày để xác minh tình trạng sử dụng đất, đảm bảo phù hợp với quy hoạch theo Luật Đất đai 2024. Nếu có tranh chấp, quy trình sẽ tạm dừng để giải quyết theo quy định tại Điều 202 của luật này, giúp bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.
Bước 3: Cấp giấy chứng nhận và thông báo
Sau khi thẩm định, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi rõ quyền ổn định lâu dài, theo mẫu thống nhất tại Nghị định 95/2024/NĐ-CP. Người sử dụng sẽ nhận thông báo và nộp phí cấp giấy nếu áp dụng, với thời hạn toàn bộ quy trình không quá 30 ngày. Luật Nhà ở 2023 hỗ trợ thủ tục này khi liên quan đến đất ở, đảm bảo quyền sở hữu nhà ở được ghi nhận đồng thời.
Quy trình này không chỉ giúp hợp pháp hóa quyền sử dụng đất ổn định lâu dài mà còn tạo điều kiện cho các giao dịch sau này, như vay vốn ngân hàng hoặc chuyển nhượng.
5. Câu hỏi thường gặp
Sử dụng đất ổn định lâu dài có thể bị thu hồi không?
Có, quyền sử dụng đất ổn định lâu dài có thể bị thu hồi trong các trường hợp theo quy định tại Điều 62 của Luật Đất đai 2024, chẳng hạn như phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Làm thế nào để chuyển nhượng đất sử dụng ổn định lâu dài?
Để chuyển nhượng, người sử dụng phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp lệ theo Luật Đất đai 2024 tại Điều 45, và đất không thuộc diện bị cấm chuyển nhượng như đất nông nghiệp trong thời gian chuyển đổi mục đích. Thủ tục thực hiện tại Văn phòng đăng ký đất đai, với hồ sơ bao gồm hợp đồng chuyển nhượng công chứng và nộp thuế thu nhập cá nhân nếu áp dụng.
Đất ở có được sử dụng ổn định lâu dài theo Luật Nhà ở 2023 không?
Có, Theo Luật Đất đai 2024, đất ở là loại đất được sử dụng ổn định lâu dài, không phải quy định tại Luật Nhà ở 2023. Luật Nhà ở 2023 chỉ quy định về thời hạn sở hữu nhà ở (như nhà chung cư) dựa trên thời hạn sử dụng công trình, còn quyền sử dụng đất ở vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai.
Sử dụng đất ổn định lâu dài không chỉ là quyền lợi pháp lý mà còn là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của cá nhân và cộng đồng. Với những cập nhật từ Luật Đất đai 2024, việc nắm bắt kịp thời giúp bạn tránh các sai lầm phổ biến và tối ưu hóa giá trị tài sản. Để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ thủ tục, hãy liên hệ ACC HCM ngay hôm nay, đội ngũ chuyên gia sẵn sàng đồng hành cùng bạn.
Để lại một bình luận