Bỗng một ngày, cá nhân hoặc doanh nghiệp của bạn nhận được biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Cảm giác lo lắng, hoang mang là điều khó tránh khỏi. Liệu biên bản này có đúng thẩm quyền? Số tiền phạt có thể lên tới bao nhiêu và làm thế nào để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình? Bài viết này được tham vấn bởi chuyên gia pháp lý cấp cao tại ACC HCM sẽ cung cấp cho bạn lộ trình xử lý từ A-Z một cách chuẩn xác và an toàn nhất.
1. Biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là gì?
Mẫu biên bản vi phạm lấn chiếm đất đai đóng vai trò then chốt trong việc ghi nhận và xử lý các hành vi vi phạm hành chính liên quan đến quản lý, sử dụng đất.
Biên bản này được lập khi phát hiện hành vi lấn chiếm đất trái phép, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc các vi phạm khác theo Luật Đất đai 2024.
Nội dung biên bản phải mô tả rõ hành vi vi phạm, danh tính các bên liên quan, biện pháp khắc phục và căn cứ pháp lý theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP.
2. Mẫu biên bản vi phạm hành chính đất đai mới nhất (Mẫu MBB01)
2.1. Link tải mẫu biên bản vi phạm lấn chiếm đất đai (File Word)
Tải xuống PDF | Tải xuống Word
2.2. Hướng dẫn cách ghi các nội dung bắt buộc trên biên bản
Biên bản phải được lập theo đúng Mẫu quy định tại các văn bản hướng dẫn Luật Xử lý vi phạm hành chính. Các mục cần ghi rõ bao gồm: căn cứ pháp lý, mô tả hành vi vi phạm, ý kiến của người vi phạm và người chứng kiến, biện pháp ngăn chặn, danh sách tang vật tạm giữ.
3. Thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính đất đai gồm những ai?
3.1. Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp
Chủ tịch UBND cấp xã, huyện, tỉnh có thẩm quyền xử phạt theo phân cấp tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, bao gồm phạt tiền, tịch thu giấy tờ và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
3.2. Thẩm quyền của công chức địa chính và viên chức Văn phòng Đăng ký đất đai
Công chức địa chính xã, viên chức Văn phòng Đăng ký đất đai khi đang thi hành công vụ có quyền lập biên bản đối với các hành vi không đăng ký biến động hoặc vi phạm về sử dụng đất.
3.3. Thẩm quyền của lực lượng Thanh tra chuyên ngành
Thanh tra chuyên ngành đất đai có thẩm quyền lập biên bản khi phát hiện vi phạm trong quá trình thanh tra, kiểm tra.
4. Quy định về trình tự và thời hạn lập biên bản xử phạt đất đai
4.1. Thời hạn lập biên bản vi phạm hành chính là bao lâu?
Biên bản vi phạm hành chính phải được lập trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm. Trường hợp vụ việc phức tạp cần xác minh, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2020).
4.2. Thủ tục xử lý khi người vi phạm cố tình trốn tránh, không ký biên bản
Nếu người vi phạm không ký biên bản, người lập biên bản phải mời đại diện UBND cấp xã hoặc ít nhất 01 người chứng kiến ký thay. Biên bản vẫn có giá trị pháp lý để ra quyết định xử phạt.
>>> Xem thêm: Thủ tục giải quyết tranh chấp ranh giới đất liền kề
5. Các bước giải trình và khiếu nại khi bị lập biên bản đất đai
Khi lập biên bản vi phạm (ví dụ: lấn chiếm, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất), người lập biên bản cần thu thập đầy đủ bộ hồ sơ đính kèm sau:
- Sơ đồ vị trí thửa đất hoặc bản vẽ hiện trạng vị trí vi phạm (đo đạc thực tế).
- Biên bản xác minh tình tiết vụ việc vi phạm hành chính (nếu có tình tiết phức tạp).
- Trích lục bản đồ địa chính hoặc các giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất của khu vực bị tác động.
- Hình ảnh, tư liệu video ghi nhận hiện trạng công trình vi phạm trên đất tại thời điểm lập biên bản.
- Lời khai văn bản của người vi phạm, người chứng kiến hoặc đại diện chính quyền thôn/ấp/khu phố.
Thủ tục giải trình và khiếu nại:
- Bước 1: Người vi phạm gửi văn bản giải trình trong thời hạn 05 ngày làm việc hoặc yêu cầu giải trình trực tiếp trong 02 ngày làm việc kể từ ngày biên bản được lập.
- Bước 2: Người có thẩm quyền xử phạt xem xét giải trình trước khi ban hành quyết định.
- Bước 3: Nếu không đồng ý với quyết định, người vi phạm có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định pháp luật.
> Xem thêm: Giải quyết tranh chấp ranh giới đất do bản đồ sai lệch
6. Bảng so sánh Thẩm quyền lập biên bản & Thẩm quyền xử phạt hành chính về đất đai
| Tiêu chí | Người lập biên bản vi phạm | Người có thẩm quyền xử phạt |
|---|---|---|
| Bản chất hành động |
Ghi nhận khách quan hành vi vi phạm tại hiện trường, làm căn cứ pháp lý. |
Ra quyết định áp dụng hình thức phạt tiền, tịch thu hoặc khắc phục hậu quả. |
| Đối tượng thực hiện |
Công chức địa chính xã, viên chức Văn phòng đăng ký đất đai đang thi hành công vụ, thành viên đoàn thanh tra,… |
Chủ tịch UBND các cấp (Xã, Huyện, Tỉnh), Chánh Thanh tra chuyên ngành. |
| Yêu cầu bắt buộc |
Phải trực tiếp phát hiện hoặc đang thực thi nhiệm vụ quản lý đất đai. |
Phải tuân thủ hạn mức phạt tiền tối đa được phân cấp quản lý. |
7. Câu hỏi thường gặp
Thời hạn lập biên bản vi phạm hành chính đất đai là bao lâu kể từ khi phát hiện vi phạm?
Theo quy định, biên bản vi phạm hành chính phải được lập trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm. Trường hợp vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp cần xác minh, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc.
Người vi phạm từ chối ký vào biên bản vi phạm đất đai thì biên bản đó có hiệu lực không?
Có hiệu lực. Nếu người vi phạm hoặc đại diện tổ chức từ chối ký/điểm chỉ, người lập biên bản chỉ cần yêu cầu chữ ký của đại diện chính quyền cấp xã nơi xảy ra vi phạm hoặc chữ ký của ít nhất 01 người chứng kiến. Biên bản vẫn là căn cứ pháp lý để ra quyết định xử phạt.
Có được quyền giải trình sau khi bị lập biên bản vi phạm đất đai không?
Được. Người vi phạm có quyền gửi văn bản giải trình hoặc yêu cầu giải trình trực tiếp đến người có thẩm quyền xử phạt trong thời hạn 05 ngày làm việc (đối với văn bản) hoặc 02 ngày làm việc (đối với giải trình trực tiếp) kể từ ngày biên bản được lập.
Bị lập biên bản vi phạm hành chính đất đai thì bao lâu sẽ có quyết định xử phạt?
Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày lập biên bản, người có thẩm quyền phải ra quyết định xử phạt. Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp cần xác minh hoặc thuộc diện phải giải trình, thời hạn ra quyết định có thể gia hạn nhưng tối đa không quá 01 tháng (hoặc 02 tháng nếu vụ việc đặc biệt nghiêm trọng).
Người bị lập biên bản có được giữ một bản biên bản vi phạm không?
Có. Theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, biên bản phải được lập thành ít nhất 02 bản và giao cho cá nhân hoặc người đại diện tổ chức vi phạm giữ 01 bản ngay sau khi hoàn thành việc lập biên bản.
Đang bị khiếu nại quyết định xử phạt đất đai thì có phải nộp phạt trước không?
Có. Căn cứ Luật Khiếu nại và Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong thời gian chờ giải quyết khiếu nại, người vi phạm vẫn phải chấp hành quyết định xử phạt và thực hiện nộp phạt đúng hạn, trừ trường hợp có quyết định tạm đình chỉ thi hành của cơ quan có thẩm quyền.
Hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về đất đai thì có bị lập biên bản không?
Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là 02 năm. Nếu đã hết thời hiệu này, cơ quan chức năng không ra quyết định phạt tiền nhưng vẫn được quyền lập biên bản và ban hành quyết định áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả (như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất hoặc buộc trả lại đất đã lấn chiếm).
Hy vọng qua bài viết, ACC HCM đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về vấn đề “Biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai”. Đừng ngần ngại hãy liên hệ với ACC HCM nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.
Để lại một bình luận