Căn cước công dân thay hộ chiếu là vấn đề được nhiều người quan tâm khi thực hiện các thủ tục liên quan đến xuất cảnh hoặc xác minh danh tính quốc tế. Việc làm rõ quy định pháp lý giúp cá nhân tránh nhầm lẫn trong quá trình sử dụng giấy tờ. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết dựa trên Luật Căn cước 2023 và các hiệp định song phương giữa Việt Nam với các quốc gia. Cùng ACC HCM tìm hiểu thông tin chính xác.
1. Giá trị pháp lý của căn cước công dân theo Luật Căn cước 2023
Theo quy định tại Luật Căn cước 2023, “Thẻ căn cước” là tên gọi pháp lý mới thay thế cho mẫu thẻ Căn cước công dân trước đây, đóng vai trò là giấy tờ tùy thân chính thức chứa đựng các thông tin về căn cước của công dân Việt Nam. Thẻ căn cước có giá trị pháp lý cao nhất để chứng minh nhân thân, quốc tịch và các thông tin tích hợp (như giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế) trong mọi giao dịch hành chính, dân sự trên toàn lãnh thổ quốc gia, đồng thời các cơ quan chức năng không được phép yêu cầu xuất trình thêm các giấy tờ rời đã được tích hợp này.
Đáng chú ý, Luật Căn cước 2023 đã mở rộng phạm vi áp dụng khi quy định thẻ căn cước hoàn toàn có giá trị sử dụng thay thế cho giấy tờ xuất nhập cảnh (hộ chiếu) trong trường hợp Việt Nam và quốc gia đối tác có ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép đi lại trên lãnh thổ của nhau. Việc hiểu rõ các quy định đổi mới này giúp công dân tối ưu hóa quyền lợi khi sử dụng thẻ căn cước trong cả giao dịch nội địa lẫn khi di chuyển qua lại giữa các quốc gia có thỏa thuận phù hợp.
2. Yêu cầu về giấy tờ xuất cảnh theo quy định hiện hành
Để thực hiện thủ tục xuất cảnh, công dân Việt Nam bắt buộc phải sở hữu và sử dụng hộ chiếu hoặc các giấy tờ có giá trị xuất nhập cảnh hợp pháp theo quy định của pháp luật. Hiện nay, hộ chiếu vẫn là giấy tờ chuẩn mực, được công nhận rộng rãi nhất trên toàn cầu để cơ quan kiểm soát biên giới các nước xác minh quốc tịch và nhân thân hành khách.
Tuy nhiên, theo Luật Căn cước, mẫu “Thẻ căn cước” mới tích hợp chip điện tử và dữ liệu sinh trắc học bảo an cao cũng đã được pháp luật công nhận có giá trị sử dụng thay thế hoàn toàn cho hộ chiếu trong trường hợp Việt Nam và quốc gia đối tác ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế song phương/đa phương.
Đối với các khu vực biên giới đất liền, công dân cũng có thể sử dụng giấy thông hành theo các hiệp định biên giới cụ thể giữa Việt Nam và các nước láng giềng. Việc nắm vững quy định về từng loại giấy tờ giúp công dân chủ động lựa chọn phương thức di chuyển phù hợp, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh của các quốc gia.
Xem thêm: Hộ chiếu bị hỏng có bị phạt không?
3. Dùng căn cước công dân thay hộ chiếu được không?
Câu trả lời là công dân hoàn toàn có thể sử dụng Thẻ căn cước thay thế cho hộ chiếu trong trường hợp Việt Nam và quốc gia đối tác có ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế song phương/đa phương cho phép đi lại trên lãnh thổ của nhau. Đây là một điểm đổi mới quan trọng được quy định rõ tại Khoản 2 Điều 20 Luật Căn cước, mở ra lộ trình liên thông thủ tục xuất nhập cảnh bằng Thẻ căn cước (đặc biệt là hướng tới mục tiêu đơn giản hóa thủ tục di chuyển giữa các quốc gia trong khối ASEAN).
Tuy nhiên, đối với các quốc gia chưa có thỏa thuận quốc tế cụ thể với Việt Nam, Thẻ căn cước sẽ không được chấp nhận để thay thế chức năng của hộ chiếu tại cửa khẩu quốc tế. Do đó, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt đi lại bằng giấy thông hành tại vùng biên giới láng giềng hoặc các nước đã hoàn tất ký kết liên thông với Việt Nam, công dân vẫn cần chủ động chuẩn bị hộ chiếu còn hạn để đảm bảo các lộ trình hành trình quốc tế thông thường diễn ra thuận lợi và đúng pháp luật.
Xem thêm: Hộ chiếu bị bấm lỗ phải làm sao?
4. Các trường hợp ngoại lệ theo hiệp định song phương
Hiện nay, pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế ghi nhận hai hình thức ngoại lệ cho phép công dân không cần sử dụng hộ chiếu khi đi nước ngoài. Thứ nhất, đối với các quốc gia láng giềng có chung đường biên giới đất liền (Trung Quốc, Lào, Campuchia), công dân được phép sử dụng Giấy thông hành biên giới được cấp theo các hiệp định song phương để sang nước bạn du lịch hoặc thăm thân trong phạm vi và thời gian lưu trú giới hạn, chỉ áp dụng tại các cửa khẩu chỉ định.
Thứ hai, theo Luật Căn cước, công dân có thể sử dụng Thẻ căn cước tích hợp chip điện tử để thay thế hoàn toàn cho hộ chiếu khi di chuyển quốc tế (bao gồm cả đường hàng không) đến các quốc gia đã hoàn tất ký kết thỏa thuận liên thông thủ tục xuất nhập cảnh với Việt Nam. Trong mọi trường hợp ngoại lệ, các quy định về kiểm soát an ninh luôn được áp dụng chặt chẽ, do đó công dân cần chủ động kiểm tra thông tin chính thức từ Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh hoặc Đại sứ quán để xác định chính xác loại giấy tờ được chấp nhận trước khi bắt đầu hành trình.
5. Câu hỏi thường gặp
Căn cước công dân có thể dùng để nhập cảnh một số nước ASEAN không?
Theo Khoản 2 Điều 20 Luật Căn cước, công dân hoàn toàn có thể sử dụng Thẻ căn cước thay thế cho hộ chiếu để xuất nhập cảnh nếu Việt Nam và quốc gia đối tác trong khối ASEAN hoàn tất ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế song phương/đa phương về việc liên thông giấy tờ đi lại.
Hộ chiếu và căn cước công dân khác nhau ở điểm nào khi đi nước ngoài?
Về mặt công nghệ bảo an, cả Thẻ căn cước mới và Hộ chiếu gắn chip đều tích hợp chip điện tử mã hóa dữ liệu sinh trắc học tối tân để chống làm giả toàn diện. Sự khác biệt lớn nhất nằm ở phạm vi áp dụng thực tế: Hộ chiếu là giấy tờ tiêu chuẩn được công nhận rộng rãi trên toàn cầu tại mọi quốc gia; trong khi đó, Thẻ căn cước chỉ có giá trị thay thế hộ chiếu khi di chuyển đến những quốc gia hoặc vùng lãnh thổ cụ thể đã ký kết thỏa thuận liên thông thủ tục xuất nhập cảnh với Chính phủ Việt Nam.
Có cần mang cả hai loại giấy tờ khi xuất cảnh không?
Khi di chuyển đến các quốc gia đã có thỏa thuận quốc tế cho phép sử dụng Thẻ căn cước thay hộ chiếu, công dân về mặt pháp lý chỉ cần xuất trình Thẻ căn cước hợp pháp. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển đổi công nghệ hoặc khi bạn có lộ trình di chuyển tiếp sang các quốc gia thứ ba chưa có thỏa thuận với Việt Nam, việc chủ động mang theo cả hộ chiếu còn hiệu lực luôn được khuyến nghị nhằm đảm bảo hành trình diễn ra linh hoạt, an toàn và thuận lợi nhất tại mọi cửa khẩu hàng không quốc tế.
Căn cước công dân thay hộ chiếu không phải giải pháp thay thế phổ biến và cần được xem xét kỹ lưỡng dựa trên quy định pháp luật. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục liên quan, hãy liên hệ ACC HCM ngay hôm nay để nhận thông tin chính xác và kịp thời.
Để lại một bình luận