Đang chấp hành án tù có được nhận lương hưu là vấn đề nhiều người quan tâm, đặc biệt với những cá nhân hoặc gia đình có người thân đang thụ án nhưng đã tham gia đóng bảo hiểm xã hội đủ điều kiện hưởng lương hưu. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật giúp đảm bảo quyền lợi được thực hiện đúng và đầy đủ. Cùng ACC HCM tìm hiểu để nắm rõ quyền lợi này.
1. Quy định pháp luật về quyền hưởng lương hưu khi đang chấp hành án tù
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, quyền hưởng lương hưu được xác định dựa trên thời gian và mức đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. Việc chấp hành án tù không thuộc các trường hợp bị tạm dừng hưởng lương hưu, giúp đảm bảo quyền lợi cho người thụ án. Tuy nhiên, với sự ra đời của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, một số thay đổi quan trọng đã được cập nhật, ảnh hưởng đến điều kiện và cách tính lương hưu. Dưới đây là phân tích chi tiết:
Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tại Điều 64, quy định rõ các trường hợp tạm dừng hưởng lương hưu, bao gồm xuất cảnh trái phép, bị tòa án tuyên bố mất tích hoặc có căn cứ xác định hưởng bảo hiểm xã hội không đúng quy định. Việc chấp hành án tù không nằm trong danh sách này, do đó người đang thụ án vẫn được tiếp tục nhận lương hưu nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Điều 54 hoặc Điều 55, như đủ tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu 20 năm (trước ngày 1/7/2025). Từ ngày 1/7/2025, theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để hưởng lương hưu giảm xuống còn 15 năm, áp dụng cho cả nam và nữ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động.
Trước đây, theo khoản 1 Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội 2006, người đang chấp hành hình phạt tù nhưng không được hưởng án treo sẽ bị tạm dừng hưởng lương hưu. Quy định này đã bị bãi bỏ khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ ngày 1/1/2016, đảm bảo quyền lợi lương hưu không bị gián đoạn dù người lao động đang thụ án. Đối với những trường hợp bị tạm dừng lương hưu trước ngày 1/1/2016, người thụ án có quyền yêu cầu truy lĩnh sau khi hoàn thành án phạt, theo quy định tại Điều 19 Quyết định 636/QĐ-BHXH năm 2016.
Nghị định 115/2015/NĐ-CP, ban hành ngày 11/11/2015, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cũng khẳng định người đang chấp hành án tù có thể ủy quyền cho người khác nhận lương hưu thay. Giấy ủy quyền cần tuân theo mẫu quy định và được xác nhận bởi cơ sở giam giữ hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã. Ngoài ra, Thông tư 11/2025/TT-BNV, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, quy định chi tiết về bảo hiểm xã hội tự nguyện, cũng hỗ trợ việc tiếp tục hưởng lương hưu trong các trường hợp đặc biệt, bao gồm cả khi người lao động đang thụ án.
Lưu ý rằng các văn bản pháp luật khác như Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, Luật Xây dựng 2020, Luật Đất đai 2024, hay Luật Doanh nghiệp 2020 không có quy định trực tiếp liên quan đến việc nhận lương hưu khi đang chấp hành án tù. Tuy nhiên, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, tại Điều 7, quy định thu nhập từ lương hưu là thu nhập chịu thuế, trừ trường hợp được miễn theo quy định cụ thể. Do đó, lương hưu nhận được trong thời gian thụ án vẫn phải tuân thủ nghĩa vụ thuế nếu không thuộc diện miễn trừ.
2. Đang chấp hành án tù có được nhận lương hưu hay không?
Việc nhận lương hưu trong thời gian chấp hành án tù là mối quan tâm lớn, đặc biệt với những người đã đáp ứng đầy đủ điều kiện hưởng lương hưu trước khi thụ án. Phần này sẽ làm rõ quyền lợi này dựa trên các quy định pháp luật cập nhật.
Theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người đang chấp hành án tù không thuộc trường hợp bị tạm dừng hưởng lương hưu. Điều này được củng cố bởi Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, khi quy định tại Điều 66 tiếp tục khẳng định quyền hưởng lương hưu không bị ảnh hưởng bởi tình trạng thụ án. Người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu (theo Điều 169 Bộ luật Lao động 2019, nam 61 tuổi 3 tháng và nữ 56 tuổi 8 tháng vào năm 2025) và có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ 15 năm trở lên (từ ngày 1/7/2025) sẽ được nhận lương hưu bình thường.
Vì người đang thụ án không thể trực tiếp đến cơ quan bảo hiểm xã hội, pháp luật cho phép ủy quyền cho người khác nhận thay lương hưu. Giấy ủy quyền phải được lập theo mẫu số 13-HSB, ban hành kèm theo Quyết định 636/QĐ-BHXH, và cần có xác nhận của cơ sở giam giữ hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người được ủy quyền cư trú. Quy trình này đảm bảo lương hưu được chi trả liên tục, không bị gián đoạn trong thời gian người lao động thụ án.
Đối với những trường hợp bị tạm dừng lương hưu trước ngày 1/1/2016 theo Luật Bảo hiểm xã hội 2006, người thụ án có thể yêu cầu truy lĩnh số tiền lương hưu sau khi hoàn thành án phạt. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 19 Quyết định 636/QĐ-BHXH, việc truy lĩnh đòi hỏi hồ sơ bao gồm giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt tù hoặc quyết định đặc xá. Quy định này giúp khắc phục những bất cập của luật cũ, đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
>>> Xem thêm tại đây Sao kê lương là gì? Hướng dẫn cách sao kê lương
3. Thủ tục nhận lương hưu khi đang chấp hành án tù
Để đảm bảo quyền lợi lương hưu được thực hiện đúng quy định, người đang chấp hành án tù cần tuân thủ các thủ tục cụ thể. Phần này sẽ trình bày chi tiết các bước thực hiện, dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành.
Bước 1: Lập giấy ủy quyền
Người đang chấp hành án tù cần lập giấy ủy quyền theo mẫu số 13-HSB, ban hành kèm theo Quyết định 636/QĐ-BHXH. Giấy ủy quyền phải ghi rõ thông tin cá nhân của người ủy quyền và người được ủy quyền, thời hạn ủy quyền, và có chữ ký của người thụ án. Giấy này cần được xác nhận bởi cơ sở giam giữ (trại giam, trại tạm giam) hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người được ủy quyền cư trú, theo quy định tại Nghị định 115/2015/NĐ-CP.
Bước 2: Chuẩn bị và nộp hồ sơ
Người được ủy quyền mang giấy ủy quyền cùng các giấy tờ tùy thân (CMND/CCCD, sổ hộ khẩu) đến cơ quan bảo hiểm xã hội nơi người thụ án đăng ký nhận lương hưu. Hồ sơ cần bao gồm bản sao công chứng giấy ủy quyền, bản sao quyết định hưởng lương hưu, và các giấy tờ chứng minh danh tính của người được ủy quyền. Theo Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ kiểm tra và xác nhận tính hợp lệ của hồ sơ trong vòng 5-7 ngày làm việc.
Bước 3: Nhận lương hưu và báo cáo định kỳ
Sau khi hồ sơ được chấp nhận, lương hưu sẽ được chi trả theo hình thức đã đăng ký (qua tài khoản ngân hàng hoặc nhận trực tiếp). Người được ủy quyền có trách nhiệm báo cáo định kỳ với cơ quan bảo hiểm xã hội về tình trạng của người thụ án, đặc biệt nếu có thay đổi về thời gian thụ án hoặc tình trạng sức khỏe, theo quy định tại Điều 20 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch và tránh các trường hợp hưởng lương hưu không đúng quy định.
Bước 4: Xử lý các vấn đề phát sinh
Trong trường hợp có tranh chấp hoặc sai sót trong quá trình nhận lương hưu, người được ủy quyền có thể khiếu nại đến cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc yêu cầu hỗ trợ pháp lý. Theo Điều 33 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, các khiếu nại liên quan đến bảo hiểm xã hội phải được giải quyết kịp thời và đúng quy định. Nếu cần, người thụ án hoặc người được ủy quyền có thể liên hệ các đơn vị tư vấn pháp lý như ACC HCM để được hỗ trợ.
Xem thêm: Hướng dẫn cách tính lương hưu ngành độc hại
4. Những lưu ý quan trọng khi nhận lương hưu trong thời gian chấp hành án tù
Việc nhận lương hưu trong thời gian thụ án đòi hỏi sự cẩn trọng để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Phần này sẽ cung cấp các lưu ý cần thiết dựa trên các văn bản pháp luật cập nhật.
Giấy ủy quyền cần được lập đúng mẫu và có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền, như trại giam hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã, để đảm bảo tính hợp lệ. Nếu giấy ủy quyền không đáp ứng yêu cầu, cơ quan bảo hiểm xã hội có thể từ chối chi trả, dẫn đến gián đoạn quyền lợi. Người được ủy quyền nên kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp hồ sơ, theo quy định tại Nghị định 115/2015/NĐ-CP.
Nếu có sự thay đổi về tình trạng thụ án, như được đặc xá hoặc giảm án, người thụ án hoặc người được ủy quyền cần thông báo ngay cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Điều này giúp đảm bảo việc chi trả lương hưu được thực hiện liên tục và đúng quy định, theo Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH.
Đối với những người bị tạm dừng lương hưu trước ngày 1/1/2016 theo Luật Bảo hiểm xã hội 2006, cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để yêu cầu truy lĩnh, bao gồm bản sao quyết định hưởng lương hưu, giấy xác nhận thời gian thụ án, và các giấy tờ chứng minh quyền lợi bảo hiểm xã hội. Quy trình này được hướng dẫn chi tiết tại Điều 19 Quyết định 636/QĐ-BHXH.
Ngoài ra, cần lưu ý rằng thu nhập từ lương hưu có thể phải chịu thuế thu nhập cá nhân theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, trừ trường hợp được miễn theo Điều 4 của luật này. Người thụ án hoặc người được ủy quyền nên kiểm tra kỹ nghĩa vụ thuế để tránh vi phạm pháp luật.
5. Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp liên quan đến việc nhận lương hưu khi đang chấp hành án tù, kèm câu trả lời chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành:
Người đang chấp hành án tù có bị mất quyền hưởng lương hưu không?
Người đang chấp hành án tù không bị mất quyền hưởng lương hưu theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Quy định này đảm bảo rằng lương hưu được chi trả bình thường nếu người lao động đã đủ điều kiện hưởng, bao gồm đủ tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu (15 năm từ ngày 1/7/2025). Tuy nhiên, cần ủy quyền cho người khác nhận thay trong thời gian thụ án.
Làm thế nào để ủy quyền nhận lương hưu khi đang thụ án?
Người thụ án cần lập giấy ủy quyền theo mẫu số 13-HSB, có xác nhận của trại giam hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã. Người được ủy quyền mang giấy này cùng giấy tờ tùy thân đến cơ quan bảo hiểm xã hội để làm thủ tục nhận lương hưu, theo quy định tại Nghị định 115/2015/NĐ-CP và Quyết định 636/QĐ-BHXH.
Có thể truy lĩnh lương hưu bị tạm dừng trước năm 2016 không?
Có, theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 19 Quyết định 636/QĐ-BHXH, người bị tạm dừng lương hưu trước ngày 1/1/2016 do thụ án có thể yêu cầu truy lĩnh sau khi ra tù. Hồ sơ cần bao gồm giấy xác nhận thời gian thụ án và quyết định hưởng lương hưu.
Nếu không có người thân để ủy quyền thì phải làm sao?
Trong trường hợp này, người thụ án có thể nhờ cơ sở giam giữ hỗ trợ liên hệ với cơ quan bảo hiểm xã hội để tìm giải pháp thay thế, như chuyển khoản lương hưu vào tài khoản ngân hàng hoặc tạm giữ tại cơ quan bảo hiểm xã hội đến khi ra tù, theo hướng dẫn tại Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH.
Đang chấp hành án tù có được nhận lương hưu là quyền lợi được bảo vệ bởi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Người thụ án có thể ủy quyền cho người khác nhận thay hoặc yêu cầu truy lĩnh lương hưu nếu bị tạm dừng trước năm 2016. Nếu bạn cần hỗ trợ pháp lý hoặc tư vấn chi tiết hơn, hãy liên hệ ACC HCM để được hướng dẫn chuyên nghiệp và nhanh chóng.
Để lại một bình luận