ACC HỒ CHÍ MINH

Đất trồng cây cao su là đất gì? Đây là câu hỏi quan trọng đối với những ai đang tìm hiểu về ngành nông nghiệp trồng cây cao su, một trong những cây công nghiệp lâu năm mang lại giá trị kinh tế cao tại Việt Nam. Loại đất phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của cây mà còn quyết định năng suất và chất lượng mủ cao su. Để hiểu rõ hơn về đất trồng cây cao su và các tiêu chuẩn cần thiết, cùng ACC HCM khám phá chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Tổng quan về đất trồng cao su

Để trả lời câu hỏi đất trồng cây cao su là đất gì, trước tiên cần hiểu rằng đây là loại đất thuộc nhóm đất nông nghiệp, được quy hoạch để trồng cây cao su – một loại cây công nghiệp lâu năm với chu kỳ khai thác kéo dài 25-30 năm. Theo Luật Đất đai 2013 và các quy định liên quan, đất trồng cây cao su thường là đất đỏ bazan, đất xám feralit, đất phù sa hoặc đất vàng nhạt, với những đặc điểm đặc thù về độ tơi xốp, khả năng thoát nước và độ phì nhiêu. Những loại đất này chủ yếu được tìm thấy ở các vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, nơi cây cao su phát triển mạnh mẽ nhờ điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp.

• Đất đỏ bazan: Loại đất này hình thành từ quá trình phong hóa của đá bazan, phổ biến ở Tây Nguyên như Gia Lai, Đắk Lắk và Kon Tum. Đất đỏ bazan có màu nâu đỏ, giàu khoáng chất như sắt, kali và phốt pho, với độ pH từ 4,5 đến 6,5, rất lý tưởng cho cây cao su. Nhờ cấu trúc tơi xốp và khả năng chống xói mòn, đất đỏ bazan giúp rễ cây phát triển sâu, đảm bảo năng suất mủ cao trong thời gian dài.
• Đất xám feralit: Thường xuất hiện trên phù sa cổ hoặc sa phiến thạch, đất xám feralit có độ sâu tầng đất mặt trên 1 mét, phù hợp cho rễ cọc của cây cao su phát triển. Loại đất này có khả năng giữ ẩm tốt nhưng cần bổ sung phân bón để duy trì độ phì nhiêu, đặc biệt trong các năm đầu trồng cây.
• Đất phù sa: Đất phù sa, hình thành từ sự lắng đọng của các con sông, giàu dinh dưỡng và có cấu trúc tơi xốp, là lựa chọn lý tưởng cho cây cao su. Loại đất này thường xuất hiện ở các vùng đồng bằng như Đông Nam Bộ, với khả năng thoát nước tốt và ít yêu cầu cải tạo trước khi trồng.
• Đất vàng nhạt: Đất vàng nhạt thường được tìm thấy ở các khu vực đồi núi, với cấu trúc nhẹ và thoáng khí. Mặc dù không giàu dinh dưỡng như đất đỏ bazan hay đất phù sa, đất vàng nhạt vẫn có thể hỗ trợ cây cao su nếu được bổ sung phân bón và cải tạo hợp lý.

2. Đặc điểm lý tưởng của đất trồng cây cao su

Hiểu rõ đất trồng cây cao su là đất gì không chỉ dừng lại ở việc xác định loại đất mà còn phải xét đến các đặc điểm cụ thể để đảm bảo cây phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao. Đất trồng cây cao su cần đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về cấu trúc, dinh dưỡng và điều kiện tự nhiên để phù hợp với đặc tính sinh học của cây, đặc biệt là hệ rễ cọc và rễ bàng phát triển sâu và rộng.

• Tầng đất dày và thoát nước tốt: Đất trồng cao su cần có tầng đất dày tối thiểu 1 mét để rễ cọc có thể phát triển sâu, giúp cây chống chịu gió mạnh và hút dinh dưỡng từ tầng đất sâu. Ngoài ra, đất cần có khả năng thoát nước tốt để tránh ngập úng, đặc biệt trong mùa mưa lũ ở các tỉnh Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Theo các chuyên gia, đất có cấu trúc hạt nhỏ và không bị nén chặt sẽ giúp nước mưa thấm đều, bảo vệ rễ cây.
• Độ pH phù hợp: Độ pH lý tưởng cho đất trồng cây cao su dao động từ 4,5 đến 6,5. Độ pH trong khoảng này giúp cây hấp thụ tốt các chất dinh dưỡng như đạm, lân và kali. Đất có độ pH quá thấp (dưới 4,5) có thể gây ngộ độc ion nhôm hoặc sắt, trong khi độ pH quá cao làm giảm khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng.
• Giàu dinh dưỡng và khoáng chất: Đất cần chứa hàm lượng mùn trên 2,5%, kali trao đổi trên 0,2 ly đương lượng/100g đất và độ bảo hòa bazơ trên 40%. Những yếu tố này đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây trong suốt chu kỳ sinh trưởng, từ giai đoạn kiến thiết cơ bản (KTCB) đến khi khai thác mủ. Đất đỏ bazan và đất phù sa thường đáp ứng tốt các tiêu chí này.
• Độ dốc và cao trình phù hợp: Đất trồng cây cao su nên có độ dốc dưới 25-30 độ để hạn chế xói mòn và đảm bảo an toàn cho cây. Ngoài ra, đất không nên nằm ở vùng có cao trình trên 600 mét (miền núi phía Bắc) hoặc 650 mét (các khu vực khác) để tránh ảnh hưởng của sương muối và gió mạnh.

Xem thêm: Nộp tiền sử dụng đất chậm trong đất đấu giá có sao không?

3. Tiêu chuẩn phân hạng đất trồng cây cao su

Để xác định đất trồng cây cao su là đất gì và có phù hợp hay không, đất được phân hạng dựa trên các yếu tố giới hạn như độ sâu tầng đất, độ dốc, khả năng thoát nước và hàm lượng dinh dưỡng. Theo Quy trình kỹ thuật cây cao su ban hành kèm Quyết định 4689/QĐ-BNN-TT năm 2021, đất trồng cao su được chia thành bốn hạng, nhưng chỉ đất hạng I, II và III được phép sử dụng để trồng cây cao su.

• Hạng I (S1): Đây là loại đất lý tưởng nhất, chỉ có các yếu tố giới hạn ở mức 0 hoặc 1, chẳng hạn như độ sâu tầng đất trên 1,5 mét, độ dốc dưới 8 độ, không có tầng đá mẹ hoặc laterit cứng. Đất hạng I thường là đất đỏ bazan hoặc đất phù sa, giúp cây cao su đạt năng suất tối ưu.
• Hạng II (S2): Đất có ít nhất một yếu tố giới hạn ở mức độ 2, ví dụ như độ dốc từ 8-15 độ hoặc tầng đất sâu từ 1-1,5 mét. Loại đất này vẫn phù hợp để trồng cao su nhưng cần cải tạo bổ sung, như bón phân hữu cơ hoặc xây dựng hệ thống mương rãnh để chống xói mòn.
• Hạng III (S3): Đất có ít nhất một yếu tố giới hạn ở mức độ 3, chẳng hạn như độ dốc từ 15-25 độ hoặc đất có tỷ lệ sỏi đá dưới 10%. Đất hạng III yêu cầu kỹ thuật canh tác cao hơn và thường được sử dụng ở những vùng có điều kiện khí hậu thuận lợi như Đông Nam Bộ.
• Hạng IV (S4): Đất có ít nhất một yếu tố giới hạn ở mức độ 4, như độ dốc trên 30 độ, đất than bùn hoặc đất rừng khộp. Loại đất này không được khuyến khích trồng cao su do hiệu quả kinh tế thấp và nguy cơ xói mòn cao.

Xem thêm: Thuế sang tên quyền sử dụng đất và người phải nộp

4. Quy trình chuẩn bị đất trồng cây cao su

Hiểu rõ đất trồng cây cao su là đất gì không chỉ dừng lại ở việc lựa chọn loại đất mà còn phải chuẩn bị đất đúng cách để đảm bảo cây phát triển tốt. Quy trình chuẩn bị đất bao gồm các bước quan trọng như cải tạo đất, đào hố, bón lót và thiết kế hệ thống chống xói mòn, đặc biệt ở các vùng đất dốc.

• Cải tạo đất trước khi trồng: Trước khi trồng, đất cần được dọn sạch cỏ, rễ cây và các vật liệu khác. Đất nên được để ải trong 15 ngày để cải thiện cấu trúc và giảm nguy cơ bệnh hại. Việc bổ sung phân hữu cơ vi sinh (10-20 kg/hố) và phân lân (300 gram/hố) giúp tăng độ phì nhiêu và hỗ trợ rễ cây phát triển.
• Đào hố và thiết kế hàng trồng: Hố trồng cần có kích thước tiêu chuẩn 60x60x60 cm, được đào bằng tay hoặc cơ giới. Ở đất dốc từ 5-10 độ, hàng trồng cần được thiết kế theo đường đồng mức để giảm xói mòn. Khoảng cách trồng phổ biến là 7×3 mét (đất đỏ bazan) hoặc 6×3 mét (đất xám), tương ứng với mật độ 476-555 cây/ha.
• Xây dựng hệ thống chống xói mòn: Ở các vùng có độ dốc trên 8 độ, cần xây dựng bờ chắn với kích thước đáy rộng 2 mét, mặt rộng 0,5 mét và cao 0,8 mét. Khoảng cách giữa các bờ phụ thuộc vào độ dốc, ví dụ 15 hàng cao su cho độ dốc 8-10 độ và 6-7 hàng cho độ dốc 11-30 độ.
• Trồng xen và phủ thảm thực vật: Trong 1-3 năm đầu, nên trồng xen cây ngắn ngày như đậu hoặc lúa (cách hàng cao su 1-1,5 mét) để tăng thu nhập và giữ đất. Thảm phủ họ đậu cũng nên được thiết lập sớm để chống xói mòn và cải thiện độ phì nhiêu của đất.

Đất trồng cây cao su là đất gì? Đó là các loại đất nông nghiệp như đất đỏ bazan, đất xám feralit, đất phù sa và đất vàng nhạt, đáp ứng các tiêu chuẩn về độ sâu, thoát nước, dinh dưỡng và độ pH phù hợp. Việc lựa chọn và chuẩn bị đất đúng cách không chỉ đảm bảo năng suất mủ cao su mà còn góp phần phát triển nông nghiệp bền vững. Đồng hành cùng  ACC HCM để biết thêm nhiều thông tin bổ ích khác!