Trong các vụ án dân sự, chứng cứ là chìa khóa then chốt để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Tuy nhiên, không phải lúc nào bạn cũng có thể tự mình thu thập được các tài liệu quan trọng từ cơ quan Nhà nước hoặc bên thứ ba. Vậy làm thế nào để buộc các bên cung cấp chứng cứ? Bài viết dưới đây của ACC HCM sẽ cung cấp cho bạn mẫu đơn yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ chuẩn nhất và hướng dẫn quy trình thực hiện nhanh chóng, hiệu quả.
1. Khi nào được quyền yêu cầu Tòa án thu thập chứng cứ?
Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (BLTTDS 2015) và Nghị quyết 04/2012/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về quy trình thu thập chứng cứ, đương sự có quyền yêu cầu Tòa án thu thập chứng cứ khi đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết nhưng không thể tự thu thập được.
Cụ thể, theo Điều 106 BLTTDS 2015, đương sự phải chứng minh rằng họ đã nỗ lực tự thu thập (như yêu cầu trực tiếp từ cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nắm giữ chứng cứ) nhưng bị từ chối hoặc gặp trở ngại hợp lý, chẳng hạn như chứng cứ liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, hoặc tài liệu lưu trữ tại cơ quan hành chính xa xôi.
Quyền này áp dụng trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, giúp đảm bảo nguyên tắc tranh tụng bình đẳng và nghĩa vụ chứng minh của đương sự. Đương sự không được yêu cầu Tòa án thu thập chứng cứ nếu họ chưa chứng minh được nỗ lực tự thu thập, nhằm tránh lạm dụng quyền yêu cầu và đảm bảo tính khách quan của tố tụng.
2. Mẫu đơn yêu cầu Tòa án thu thập chứng cứ mới nhất
Mẫu đơn yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ phải được soạn thảo theo đúng quy định tại BLTTDS 2015 và Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP, đảm bảo tính trang trọng, rõ ràng và đầy đủ thông tin. Dưới đây là mẫu đơn chuẩn, dựa trên căn cứ pháp lý hiện hành
2.1. Tải mẫu đơn file Word (Link download)
Tải xuống PDF | Tải xuống Word
2.2. Hướng dẫn cách viết chi tiết từng mục trong đơn
Bước 1: Ghi rõ thông tin cơ bản của đơn
Người làm đơn cần ghi đầy đủ tiêu đề “Đơn yêu cầu Tòa án thu thập chứng cứ”, địa danh, ngày tháng năm lập đơn, và thông tin Tòa án nhận đơn (ví dụ: Tòa án Nhân dân quận/huyện). Tiêu đề cần nêu rõ mục đích của đơn, chẳng hạn “V/v: Thu thập chứng cứ”. Phần này đảm bảo đơn được gửi đúng cơ quan có thẩm quyền và thể hiện tính trang trọng theo quy định pháp luật.
Bước 2: Cung cấp thông tin cá nhân và tư cách tố tụng
Người làm đơn phải ghi rõ họ tên, năm sinh, số chứng minh nhân dân/căn cước công dân, ngày cấp, nơi cấp, địa chỉ thường trú, địa chỉ hiện tại và số điện thoại liên hệ. Ngoài ra, cần nêu rõ tư cách tố tụng (nguyên đơn, bị đơn, hoặc người có quyền lợi liên quan). Thông tin này giúp Tòa án xác định đúng đối tượng yêu cầu và liên hệ khi cần thiết.
Bước 3: Trình bày lý do yêu cầu và chứng cứ cần thu thập
Phần này yêu cầu người làm đơn nêu rõ bối cảnh vụ việc, lý do không thể tự thu thập chứng cứ (chứng minh nỗ lực đã thực hiện theo Điều 106 BLTTDS 2015) và danh sách cụ thể các tài liệu, chứng cứ cần Tòa án hỗ trợ thu thập. Ví dụ, trong tranh chấp đất đai, có thể yêu cầu Tòa án thu thập hồ sơ địa chính từ cơ quan quản lý đất đai. Nội dung cần ngắn gọn, rõ ràng, nêu cụ thể tên tài liệu, nơi lưu giữ và lý do không thể tự thu thập.
Bước 4: Ký tên và cam kết
Cuối đơn, người làm đơn cần ký tên, ghi rõ họ tên và cam kết rằng các thông tin cung cấp là đúng sự thật. Phần cam kết này thể hiện trách nhiệm pháp lý của người làm đơn đối với nội dung trình bày.
3. Thủ tục nộp đơn yêu cầu thu thập chứng cứ tại Tòa án
Đơn yêu cầu có thể nộp trực tiếp tại Tòa án, qua bưu điện hoặc gửi qua Cổng dịch vụ công trực tuyến của Tòa án (theo lộ trình chuyển đổi số tư pháp 2025-2026), giúp tiết kiệm thời gian và tăng tính minh bạch. Đơn cần được gửi đến Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án chính.
3.1. Điều kiện để Tòa án chấp nhận đơn yêu cầu
Theo Điều 106 BLTTDS 2015 và Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP, Tòa án chấp nhận nếu:
- Chứng cứ liên quan trực tiếp đến vụ án.
- Đương sự đã chứng minh nỗ lực tự thu thập nhưng thất bại (kèm tài liệu chứng minh).
- Yêu cầu không vi phạm bí mật nhà nước hoặc quyền riêng tư không liên quan.
Danh sách các tài liệu cần đính kèm đơn:
- Bản sao CMND/CCCD/Hộ chiếu của người yêu cầu.
- Các tài liệu chứng minh việc đương sự đã tự tìm cách thu thập nhưng không thành công.
- Văn bản từ chối cung cấp chứng cứ của cơ quan, tổ chức (nếu có).
3.2. Thời hạn và quy trình giải quyết của Tòa án
Bước 1: Tiếp nhận và xem xét đơn
Tòa án tiếp nhận đơn và kiểm tra tính hợp lệ trong thời hạn 5 ngày làm việc. Nếu hợp lệ, ra quyết định thu thập; nếu không, thông báo từ chối bằng văn bản với lý do cụ thể.
Bước 2: Ra quyết định thu thập chứng cứ
Tòa án có thể tự thu thập hoặc ủy thác theo Điều 105 BLTTDS 2015, nêu rõ nội dung chứng cứ, cơ quan ủy thác và thời hạn (thường 1 tháng).
Bước 3: Thực hiện thu thập chứng cứ
Tòa án hoặc cơ quan ủy thác tiến hành, yêu cầu bên nắm giữ cung cấp trong 15 ngày (khoản 3 Điều 106 BLTTDS 2015). Nếu chậm trễ, phải giải trình.
Bước 4: Thông báo kết quả và đưa vào hồ sơ vụ án
Chứng cứ được chuyển cho Viện kiểm sát cùng cấp xem xét trong 3 ngày trước khi đưa vào hồ sơ. Đương sự được thông báo kết quả.
4. Những lưu ý quan trọng để đơn yêu cầu không bị bác bỏ
- Nêu rõ lý do không thể tự thu thập, kèm chứng cứ chứng minh nỗ lực (theo nghĩa vụ chứng minh tại Điều 91 BLTTDS 2015).
- Đảm bảo chứng cứ yêu cầu liên quan trực tiếp đến vụ án, tránh yêu cầu chung chung.
- Nộp đơn trong giai đoạn chuẩn bị xét xử; yêu cầu tại phiên tòa chỉ được chấp nhận nếu có lý do chính đáng.
- Sử dụng ngôn ngữ trang trọng, tránh lỗi chính tả để tăng tính chuyên nghiệp.
- Nếu nộp qua Cổng dịch vụ công, kiểm tra kỹ định dạng file và chữ ký số để tránh bị trả lại.
5. Câu hỏi thường gặp
Tòa án có từ chối yêu cầu thu thập chứng cứ không?
Có. Nếu Tòa án xét thấy chứng cứ đó không liên quan đến vụ án hoặc đương sự chưa chứng minh được việc mình đã nỗ lực tự thu thập nhưng thất bại.
Thời hạn nộp đơn yêu cầu là khi nào?
Đơn yêu cầu phải được gửi cho Tòa án trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm. Việc yêu cầu tại phiên tòa có thể bị bác bỏ trừ khi có lý do chính đáng.
Chi phí thu thập chứng cứ do ai nộp?
Người yêu cầu phải nộp tiền tạm ứng chi phí thu thập chứng cứ theo thông báo của Tòa án (trừ trường hợp được miễn, giảm theo pháp luật).
Mẫu đơn yêu cầu tòa án thu thập chứng cứ là bước quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của đương sự trong các vụ án dân sự. Để được hỗ trợ chi tiết hơn về thủ tục này, hãy liên hệ ACC HCM để nhận tư vấn pháp lý chuyên sâu và dịch vụ soạn thảo đơn nhanh chóng, chính xác.
Để lại một bình luận