Mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu là thắc mắc của nhiều người khi có nhu cầu chung vốn hoặc đứng tên chung trên sổ hồng, bởi loại hình nhà ở này chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật. Việc xác định rõ quyền đồng sở hữu không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn quyết định tính hợp lệ của giao dịch. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này dựa trên các quy định mới nhất, đồng hành cùng ACC HCM giúp bạn nắm rõ các quyền và nghĩa vụ của mình.

1. Mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu không?
Theo quy định tại Luật Nhà ở 2023, việc mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu hay không phụ thuộc vào đối tượng và điều kiện thụ hưởng chính sách. Cụ thể, Điều 79 của Luật này quy định các trường hợp được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc chỉ giải quyết cho các đối tượng thực sự khó khăn về nhà ở và chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình.
Về nguyên tắc, pháp luật không cấm việc nhiều người cùng đứng tên sở hữu một căn hộ chung cư hoặc nhà ở riêng lẻ trong dự án nhà ở xã hội. Tuy nhiên, để được công nhận là đồng sở hữu, tất cả các bên tham gia giao dịch phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đối tượng, cư trú và thu nhập theo quy định. Nếu một trong các bên không thuộc diện được mua nhà ở xã hội, việc đứng tên chung sẽ không được pháp luật chấp thuận.
Bên cạnh đó, Bộ luật Dân sự 2015 tại Điều 217 quy định về sở hữu chung, theo đó sở hữu chung là việc nhiều chủ thể cùng có quyền sở hữu đối với một tài sản. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc đồng sở hữu tài sản nói chung, nhưng khi áp dụng vào nhà ở xã hội, cần phải tuân thủ thêm các điều kiện riêng của Luật Nhà ở 2023. Do đó, câu trả lời ngắn gọn là có thể đồng sở hữu, nhưng phải đáp ứng điều kiện khắt khe về đối tượng thụ hưởng.
2. Điều kiện để nhiều người cùng đứng tên mua nhà ở xã hội
Để việc mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu diễn ra hợp pháp, các bên phải đáp ứng đồng thời các điều kiện được quy định tại Điều 80 và Điều 81 của Luật Nhà ở 2023. Các điều kiện này được xây dựng nhằm đảm bảo chính sách nhà ở xã hội đến đúng đối tượng thụ hưởng, tránh tình trạng trục lợi hoặc đầu cơ bất động sản.
Các điều kiện cụ thể bao gồm:
- Điều kiện về đối tượng: Tất cả các bên đồng sở hữu phải thuộc một trong các đối tượng quy định tại Điều 79 Luật Nhà ở 2023, bao gồm người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ cận nghèo, công nhân, viên chức, lực lượng vũ trang nhân dân, và các đối tượng khác theo quy định.
- Điều kiện về cư trú: Các bên phải có đăng ký thường trú hoặc tạm trú tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có dự án nhà ở xã hội được xây dựng. Trường hợp là người lao động tại khu công nghiệp, phải đang làm việc tại khu công nghiệp thuộc địa bàn đó.
- Điều kiện về thu nhập: Đối với các đối tượng phải đáp ứng điều kiện thu nhập thấp, tổng thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình trong 12 tháng liền kề trước thời điểm nộp hồ sơ phải không vượt quá mức quy định của Chính phủ.
- Điều kiện về nhà ở: Các bên chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình hoặc có nhà ở nhưng diện tích bình quân đầu người thấp hơn mức tối thiểu do Chính phủ quy định, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở dưới mọi hình thức.
Ngoài ra, theo quy định tại Điều 82 Luật Nhà ở 2023, mỗi đối tượng chỉ được mua hoặc thuê mua một lần trong thời gian hưởng chính sách. Điều này có nghĩa là nếu một bên đã từng mua nhà ở xã hội trước đó, họ sẽ không đủ điều kiện để tiếp tục đứng tên chung trong giao dịch mới.
Xem thêm: Hồ sơ mua nhà ở xã hội cho người độc thân
3. Quyền và nghĩa vụ của các đồng sở hữu nhà ở xã hội
Khi mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu hợp pháp, các bên sẽ có các quyền và nghĩa vụ được quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023. Việc xác định rõ các quyền và nghĩa vụ này giúp các bên tránh được những tranh chấp không đáng có trong quá trình sử dụng và định đoạt tài sản chung.
Theo Điều 218 Bộ luật Dân sự 2015, việc định đoạt tài sản chung hợp nhất phải do các chủ sở hữu chung thỏa thuận. Đối với nhà ở xã hội, các đồng sở hữu có các quyền cơ bản sau:
- Quyền sử dụng: Các đồng sở hữu có quyền khai thác công năng sử dụng của căn hộ theo thỏa thuận, phù hợp với mục đích của nhà ở xã hội là để ở.
- Quyền định đoạt: Sau thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền mua nhà ở xã hội theo quy định tại Điều 89 Luật Nhà ở 2023, các đồng sở hữu có quyền bán, chuyển nhượng nhà ở cho các đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội.
- Quyền thế chấp: Các đồng sở hữu có quyền thế chấp nhà ở tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng để vay vốn, nhưng phải tuân thủ các quy định về thế chấp tài sản tại Bộ luật Dân sự 2015.
Bên cạnh các quyền nêu trên, các đồng sở hữu cũng phải thực hiện các nghĩa vụ bao gồm: sử dụng nhà ở đúng mục đích, không được cho thuê hoặc cho mượn trái phép trong thời gian chưa đủ điều kiện chuyển nhượng, đóng góp kinh phí bảo trì phần sở hữu chung, và tuân thủ các quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư theo quy định của pháp luật.
Xem thêm: Nhờ người đứng tên mua nhà ở xã hội có rủi ro gì?
4. Thủ tục đăng ký đồng sở hữu nhà ở xã hội
Để thực hiện việc mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu một cách hợp pháp, các bên cần tiến hành thủ tục đăng ký theo trình tự sau đây. Quy trình này được thực hiện theo quy định của Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành, đảm bảo tính minh bạch và đúng pháp luật.
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội
Các bên đồng sở hữu cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định tại Điều 84 Luật Nhà ở 2023. Hồ sơ bao gồm đơn đăng ký mua nhà ở xã hội theo mẫu, giấy tờ chứng minh đối tượng, giấy tờ chứng minh điều kiện cư trú, giấy tờ chứng minh điều kiện thu nhập, và các giấy tờ liên quan khác. Mỗi bên đồng sở hữu phải nộp đầy đủ hồ sơ riêng của mình để cơ quan chức năng xác minh.
Bước 2: Nộp hồ sơ và chờ xét duyệt
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, các bên nộp tại chủ đầu tư dự án hoặc cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Chủ đầu tư có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và tổng hợp hồ sơ để gửi đến Sở Xây dựng hoặc cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh nơi có dự án. Thời gian xét duyệt thường kéo dài không quá 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Bước 3: Ký hợp đồng mua bán và thanh toán
Khi hồ sơ được chấp thuận, các bên đồng sở hữu sẽ ký hợp đồng mua bán nhà ở xã hội với chủ đầu tư. Hợp đồng phải ghi rõ tên tất cả các đồng sở hữu và phần quyền sở hữu của từng người. Sau đó, các bên thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo tiến độ được ghi trong hợp đồng, bao gồm cả việc nộp tiền sử dụng đất và các khoản phí liên quan.
Bước 4: Đăng ký quyền sở hữu và nhận giấy chứng nhận
Sau khi hoàn tất việc thanh toán và bàn giao nhà, các đồng sở hữu nộp hồ sơ đến Văn phòng Đăng ký đất đai để được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. Giấy chứng nhận sẽ ghi tên tất cả các đồng sở hữu, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của từng người theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
5. Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng cùng đứng tên mua nhà ở xã hội có được không?
Hoàn toàn được phép, vợ chồng có thể cùng đứng tên mua nhà ở xã hội nếu cả hai đều đáp ứng các điều kiện về đối tượng, cư trú, thu nhập và nhà ở theo quy định tại Điều 80 và Điều 81 Luật Nhà ở 2023. Trong trường hợp này, tài sản được xác định là tài sản chung của vợ chồng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Hôn nhân và Gia đình. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu một trong hai người không đủ điều kiện, việc đứng tên chung sẽ không được chấp thuận.
Sau khi mua nhà ở xã hội, có thể thêm tên người khác vào sổ hồng không?
Việc thêm tên người khác vào sổ hồng sau khi đã mua nhà ở xã hội là không được phép trong thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền mua nhà theo quy định tại Điều 89 Luật Nhà ở 2023. Sau thời hạn này, nếu muốn thêm tên, người được thêm phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội. Việc thêm tên phải được thực hiện thông qua thủ tục chuyển nhượng một phần quyền sở hữu và phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Nếu một đồng sở hữu không đủ điều kiện thì xử lý như thế nào?
Nếu một trong các bên không đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội, giao dịch sẽ không được pháp luật công nhận. Trong trường hợp này, bên không đủ điều kiện phải rút tên khỏi hồ sơ đăng ký, và giao dịch sẽ được thực hiện dưới danh nghĩa của (các) bên đủ điều kiện. Nếu vi phạm đã xảy ra, cơ quan chức năng có thể hủy bỏ hợp đồng mua bán và thu hồi nhà ở theo quy định tại Điều 90 Luật Nhà ở 2023, đồng thời xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.
Việc mua nhà ở xã hội có được đồng sở hữu là hoàn toàn có thể thực hiện nếu các bên đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của Luật Nhà ở 2023 và Bộ luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc và chính xác về các quy định hiện hành. Để đảm bảo quyền lợi tối đa và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có, bạn nên tham khảo ý kiến của luật sư chuyên nghiệp trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào. Hãy liên hệ ACC HCM ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ tốt nhất cho trường hợp cụ thể của bạn.
Để lại một bình luận