ACC HỒ CHÍ MINH

Công chứng hợp đồng mua bán nhà đất là bước quan trọng để đảm bảo tính pháp lý và an toàn cho giao dịch. Việc xác định ai chịu phí công chứng mua bán nhà đất thường gây nhiều thắc mắc, đặc biệt trong bối cảnh pháp luật Việt Nam hiện hành có nhiều quy định chi tiết. Cùng ACC HCM, bài viết này sẽ làm rõ vấn đề, từ quy định pháp luật đến các lưu ý thực tế, giúp bạn hiểu rõ trách nhiệm nộp phí và các chi phí liên quan.

1. Phí công chứng mua bán nhà đất sẽ do ai chịu?

Theo pháp luật Việt Nam hiện hành, phí công chứng là khoản bắt buộc khi thực hiện giao dịch mua bán nhà đất. Việc xác định ai chịu phí này phụ thuộc vào thỏa thuận giữa các bên.

• Theo Luật Công chứng 2024, người yêu cầu công chứng chịu trách nhiệm nộp phí, tức là cá nhân hoặc tổ chức trực tiếp yêu cầu dịch vụ công chứng. Tuy nhiên, pháp luật không cấm các bên thỏa thuận về việc ai sẽ nộp phí. Trong thực tế, bên mua hoặc bên bán có thể thỏa thuận để một bên chịu toàn bộ phí hoặc chia sẻ chi phí. Nếu không có thỏa thuận, người yêu cầu công chứng, thường là bên mua, sẽ chịu phí.
• Thực tế, trong giao dịch mua bán nhà đất, các bên thường ghi rõ trong hợp đồng ai sẽ chịu phí công chứng. Ví dụ, bên mua có thể đồng ý nộp phí để đảm bảo giao dịch hoàn tất nhanh chóng. Để tránh tranh chấp, thỏa thuận này cần được ghi rõ ràng trong hợp đồng chuyển nhượng, đảm bảo minh bạch và tuân thủ pháp luật.
• Phí công chứng được tính dựa trên giá trị tài sản theo Thông tư 257/2016/TT-BTC, thường dao động từ 100.000 đến 3.000.000 VNĐ tùy giá trị nhà đất. Ngoài ra, các bên cần lưu ý thêm thù lao công chứng, là khoản chi phí thỏa thuận với công chứng viên cho các dịch vụ như soạn thảo hợp đồng. Điều này giúp đảm bảo giao dịch hợp pháp và an toàn.

2. Các quy định pháp luật liên quan đến phí công chứng

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định rõ ràng về phí công chứng và trách nhiệm nộp phí, đảm bảo tính minh bạch trong giao dịch.

• Luật Công chứng 2024: Quy định người yêu cầu công chứng phải nộp phí, nhưng cho phép các bên thỏa thuận về trách nhiệm nộp phí. Điều này tạo sự linh hoạt trong giao dịch, giúp các bên tự quyết định dựa trên tình hình thực tế.
• Thông tư 257/2016/TT-BTC: Quy định chi tiết mức thu phí công chứng dựa trên giá trị quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất. Nếu giá trị hợp đồng thấp hơn bảng giá đất của địa phương, phí sẽ được tính theo bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành. Điều này đảm bảo tính thống nhất và minh bạch.
• Nghị định 117/2024/NĐ-CP: Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng, bao gồm việc thu phí sai quy định. Nếu tổ chức công chứng thu phí vượt mức tối đa, có thể bị phạt từ 7 đến 10 triệu đồng, giúp bảo vệ quyền lợi của người dân.
• Luật Đất đai 2024: Yêu cầu hợp đồng mua bán nhà đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp một bên là tổ chức kinh doanh bất động sản. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của công chứng trong việc đảm bảo hiệu lực pháp lý của hợp đồng.

3. Các bước thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất

Quy trình công chứng hợp đồng mua bán nhà đất được thực hiện theo các bước cụ thể. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết để đảm bảo giao dịch diễn ra suôn sẻ.

• Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ: Các bên cần chuẩn bị hợp đồng mua bán, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), chứng minh nhân dân/căn cước công dân, và các giấy tờ liên quan. Hồ sơ đầy đủ giúp công chứng viên kiểm tra và thụ lý nhanh chóng, tránh mất thời gian bổ sung.
• Bước 2: Nộp hồ sơ tại tổ chức công chứng: Hồ sơ được nộp tại Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng tại địa phương nơi có bất động sản. Công chứng viên sẽ kiểm tra tính hợp pháp của giấy tờ và dự thảo hợp đồng, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật.
• Bước 3: Thực hiện công chứng: Sau khi kiểm tra, công chứng viên soạn thảo hoặc kiểm tra hợp đồng, các bên ký kết và công chứng viên chứng nhận. Thời gian công chứng thường trong 2 ngày, nhưng có thể kéo dài đến 10 ngày nếu hợp đồng phức tạp.
• Bước 4: Nộp phí công chứng: Phí công chứng được nộp theo thỏa thuận giữa các bên hoặc do người yêu cầu công chứng chi trả. Sau khi nộp phí, các bên nhận bản hợp đồng đã công chứng để thực hiện thủ tục sang tên sổ đỏ.

>>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại TPHCM

Xem thêm: Đất ở đô thị là gì? Mới

4. Các chi phí liên quan khác trong giao dịch mua bán nhà đất

Ngoài phí công chứng, giao dịch mua bán nhà đất còn bao hàm nhiều chi phí khác. Hiểu rõ các khoản này giúp các bên chuẩn bị tài chính đầy đủ.

• Thuế thu nhập cá nhân: Theo Luật Đất đai 2024 và Thông tư 40/2021/TT-BTC, thuế suất 2% được áp dụng trên giá trị chuyển nhượng. Thông thường, bên bán chịu thuế này, nhưng các bên có thể thỏa thuận để bên mua nộp thay. Trường hợp chuyển nhượng nhà ở duy nhất, bên bán có thể được miễn thuế.
• Lệ phí trước bạ: Theo Nghị định 175/2025/NĐ-CP, lệ phí trước bạ là 0,5% giá trị tài sản, thường do bên mua chịu. Tuy nhiên, các bên có thể thỏa thuận để chia sẻ hoặc bên bán chi trả, cần ghi rõ trong hợp đồng.
• Phí thẩm định và lệ phí cấp sổ đỏ: Đây là các khoản phí liên quan đến việc sang tên quyền sử dụng đất, thường do bên mua nộp. Mức phí được tính theo quy định của địa phương và dựa trên bảng giá đất hiện hành.

5. Lưu ý khi thực hiện công chứng mua bán nhà đất

Để đảm bảo giao dịch an toàn và hợp pháp, các bên cần lưu ý một số điểm quan trọng. Những lưu ý này giúp giảm thiểu rủi ro và tiết kiệm chi phí.

• Hợp đồng mua bán nhà đất phải được công chứng hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có bất động sản, trừ trường hợp một bên là tổ chức kinh doanh bất động sản. Điều này đảm bảo hợp đồng có giá trị pháp lý khi sang tên sổ đỏ.
• Công chứng có giá trị chứng cứ cao hơn chứng thực trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Vì vậy, để an toàn, các bên nên chọn công chứng tại các tổ chức hành nghề công chứng thay vì chỉ chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã.
• Các bên cần kiểm tra kỹ giấy tờ pháp lý của bất động sản, như sổ đỏ, để đảm bảo không có tranh chấp hoặc thế chấp. Việc này giúp tránh rủi ro pháp lý và đảm bảo giao dịch được thực hiện đúng quy định.

6. Câu hỏi thường gặp

Ai có thể thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất?

Công chứng hợp đồng mua bán nhà đất được thực hiện bởi Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng tại địa phương nơi có bất động sản. Theo Luật Công chứng 2024, công chứng viên chỉ được công chứng trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức công chứng đặt trụ sở. Ngoài ra, Ủy ban nhân dân cấp xã cũng có thẩm quyền chứng thực hợp đồng theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP. Các bên nên chọn tổ chức uy tín để đảm bảo tính pháp lý.

Phí công chứng có khác nhau giữa các địa phương không?

Mức phí công chứng được quy định thống nhất theo Thông tư 257/2016/TT-BTC, dựa trên giá trị tài sản. Tuy nhiên, thù lao công chứng có thể khác nhau tùy thuộc vào thỏa thuận với công chứng viên và mức độ phức tạp của giao dịch. Ví dụ, tại TP. Hồ Chí Minh, thù lao soạn thảo hợp đồng dao động từ 50.000 đến 350.000 VNĐ. Các bên nên hỏi rõ trước khi thực hiện.

Hợp đồng không công chứng có hiệu lực pháp lý không?

Theo Luật Đất đai 2024, hợp đồng mua bán nhà đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp một bên là tổ chức kinh doanh bất động sản. Nếu không công chứng hoặc chứng thực, hợp đồng có thể bị vô hiệu, trừ khi đã thanh toán 2/3 nghĩa vụ theo khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015. Để an toàn, nên thực hiện công chứng.

Làm thế nào để giảm thiểu chi phí công chứng?

Để giảm chi phí, các bên nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tránh bổ sung nhiều lần gây tốn thời gian và chi phí. Thỏa thuận rõ ràng về việc ai chịu phí công chứng trong hợp đồng cũng giúp tránh tranh chấp. Ngoài ra, kiểm tra bảng giá đất địa phương trước khi công chứng giúp dự đoán chính xác chi phí. Liên hệ tổ chức công chứng uy tín để được tư vấn cụ thể.

Việc xác định ai chịu phí công chứng mua bán nhà đất phụ thuộc vào thỏa thuận giữa các bên, nhưng cần tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành. Hiểu rõ quy trình, chi phí và các lưu ý pháp lý giúp giao dịch diễn ra an toàn, minh bạch. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ soạn thảo hợp đồng, hãy liên hệ ACC HCM để được giải đáp nhanh chóng và chuyên nghiệp.