ACC HỒ CHÍ MINH

Tranh chấp hợp đồng ủy quyền là loại tranh chấp dân sự phổ biến tại các tòa án Việt Nam trong những năm gần đây, đặc biệt liên quan đến ủy quyền định đoạt bất động sản. Cùng ACC HCM phân tích chi tiết các bản án điển hình năm 2024 để giúp bạn hiểu rõ quyền nghĩa vụ các bên và cách tránh rủi ro pháp lý khi ký kết hợp đồng ủy quyền.

1. Bản án số 97/2024/DS-ST về tranh chấp hợp đồng ủy quyền và hợp đồng dịch vụ

Bản án này minh họa rõ trường hợp bên được ủy quyền không thực hiện đúng nghĩa vụ báo cáo tiến độ và yêu cầu chi phí bất hợp lý, dẫn đến tranh chấp hợp đồng ủy quyền kéo dài. Tòa án đã xem xét kỹ các chứng cứ để bảo vệ quyền lợi bên ủy quyền theo quy định pháp luật hiện hành.

• Cấp xét xử và cơ quan xét xử: Sơ thẩm do Tòa án nhân dân thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương thực hiện, tập trung vào việc đánh giá tính hợp lý của các nghĩa vụ trong hợp đồng ủy quyền.
• Tóm tắt nội dung vụ việc: Ngày 24/6/2017, nguyên đơn bà Hoàng Thị T1 và bà T ký văn bản thỏa thuận ủy quyền cho bị đơn ông Lê Huy B thực hiện việc thu thập thông tin tài sản của ông Hoàng Văn C (cha bà T1) và hỗ trợ khởi kiện chia di sản thừa kế. Tuy nhiên, bị đơn không thông báo tiến độ công việc, mập mờ trong việc yêu cầu nộp án phí, tiền đo đạc định giá với mức chênh lệch cao so với quy định của tòa án, dẫn đến không hoàn thành nhiệm vụ ủy quyền. Nguyên đơn đã gửi thông báo chấm dứt ủy quyền nhưng bị đơn không đồng ý và đòi thanh toán 693.040.000 đồng dựa trên tỷ lệ 6% giá trị tài sản nhận được từ bản án.
• Áp dụng pháp luật chính: Tòa án áp dụng Điều 565 Bộ luật Dân sự 2015 về nghĩa vụ thực hiện công việc ủy quyền, báo cáo tiến độ và giao lại lợi ích thu được, đồng thời xem xét vi phạm nghĩa vụ thông báo cho bên ủy quyền về phạm vi và tiến độ thực hiện.
• Kết quả giải quyết: Tòa án chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn, tuyên chấm dứt hợp đồng ủy quyền do vi phạm nghĩa vụ, buộc bị đơn chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại hợp lý phát sinh từ hành vi không hoàn thành công việc, đồng thời bác bỏ yêu cầu thanh toán thù lao cao bất hợp lý của bị đơn.

2. Bản án số 21/2024/DS-ST về tranh chấp hợp đồng ủy quyền và chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Vụ việc này điển hình cho trường hợp sử dụng hợp đồng ủy quyền để che giấu quan hệ vay nợ, dẫn đến lạm dụng quyền định đoạt tài sản. Tòa án đã tuyên bố giao dịch vô hiệu để bảo vệ quyền sở hữu thực sự theo nguyên tắc pháp luật dân sự.

• Cấp xét xử và cơ quan xét xử: Sơ thẩm tại Tòa án nhân dân huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, tập trung phân tích bản chất thực sự của hợp đồng ủy quyền trong bối cảnh đảm bảo nghĩa vụ nợ.
• Tóm tắt nội dung vụ việc: Ông H gặp khó khăn tài chính, thế chấp đất tại ngân hàng và không trả nợ đúng hạn, dẫn đến lo ngại tài sản bị phát mãi. Ông H vay ông Nguyễn Văn Đ 5.200.000.000 đồng với điều kiện sử dụng quyền sử dụng đất làm tài sản bảo đảm và lập hợp đồng ủy quyền toàn quyền định đoạt đất cho ông Đ sau khi xóa thế chấp. Ngay ngày 02/6/2023 (chỉ 2 ngày sau hợp đồng vay), ông Đ đã sử dụng hợp đồng ủy quyền kèm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gốc để ký chuyển nhượng đất cho bà Đinh Thị T (vợ ông Đ) mà không có sự đồng ý của ông H.
• Áp dụng pháp luật chính: Tòa án áp dụng Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015 về giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo (che giấu quan hệ vay nợ bằng ủy quyền), kết hợp Điều 565 về giới hạn phạm vi ủy quyền không cho phép chuyển nhượng nếu không được ủy quyền rõ ràng.
• Kết quả giải quyết: Tòa án tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu, buộc khôi phục tình trạng ban đầu, hủy bỏ các giao dịch phát sinh từ hợp đồng ủy quyền lạm dụng, bảo vệ quyền sở hữu đất đai của ông H và buộc bên vi phạm chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

>>> Xem thêm bài viết Dịch vụ giải quyết tranh chấp tại TPHCM tại đây

3. Bản án số 07/2024/DS-ST về tranh chấp tài sản chung, hợp đồng ủy quyền và vay tài sản

Bản án phản ánh tình huống ủy quyền mà không thông báo cho các bên liên quan trong tài sản chung, dẫn đến tranh chấp hợp đồng ủy quyền phức tạp liên quan đến trách nhiệm liên đới. Tòa án đã bảo vệ quyền lợi các bên góp vốn theo quy định về đại diện.

• Cấp xét xử và cơ quan xét xử: Sơ thẩm do Tòa án nhân dân huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu thực hiện, nhấn mạnh nghĩa vụ thông báo trong trường hợp ủy quyền liên quan tài sản chung.
• Tóm tắt nội dung vụ việc: Ngày 20/05/2022, các nguyên đơn và ông Chung Nhật N lập biên bản thỏa thuận góp vốn kinh doanh để nhận chuyển nhượng thửa đất, do quen biết nên tin tưởng để ông N đứng tên trên hợp đồng công chứng. Sau khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông N, ngày 31/8/2022 ông N lập hợp đồng ủy quyền toàn bộ cho bà Nguyễn Thị X để vay 1.500.000.000 đồng chi tiêu cá nhân mà không thông báo cho các nguyên đơn biết, dẫn đến tranh chấp về quyền lợi tài sản chung.
• Áp dụng pháp luật chính: Tòa án áp dụng Điều 566 Bộ luật Dân sự 2015 về nghĩa vụ thông báo đầy đủ cho bên ủy quyền (ở đây là các bên góp vốn có quyền lợi liên quan), kết hợp quy định về trách nhiệm liên đới trong tài sản chung và Điều 138 về đại diện theo ủy quyền.
• Kết quả giải quyết: Tòa án chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, buộc ông N chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ thông báo, khôi phục quyền lợi tài sản chung cho các bên, đồng thời tuyên bố phần ủy quyền vay tiền cá nhân không ảnh hưởng đến quyền sở hữu chung của các nguyên đơn.

4. Bản án số 188/2024/DS-PT về tranh chấp hợp đồng ủy quyền và chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Đây là bản án phúc thẩm điển hình cho trường hợp vượt quá phạm vi ủy quyền dẫn đến chuyển nhượng trái phép, tòa án đã sửa hoặc giữ nguyên án sơ thẩm để đảm bảo tính công bằng theo pháp luật.

• Cấp xét xử và cơ quan xét xử: Phúc thẩm (do kháng cáo từ sơ thẩm số 67/2023/DS-ST của Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), tập trung xem xét lại phạm vi ủy quyền và hậu quả vô hiệu giao dịch.
• Tóm tắt nội dung vụ việc: Bên được ủy quyền chỉ được giao quản lý hoặc một phần quyền định đoạt tài sản (quyền sử dụng đất), nhưng đã tự ý ký hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ đất cho người thứ ba mà vượt quá nội dung ủy quyền được ghi rõ trong văn bản. Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng và tuyên bố phần ủy quyền vượt quyền vô hiệu, dẫn đến tranh chấp hợp đồng ủy quyền phức tạp liên quan đến bất động sản.
• Áp dụng pháp luật chính: Tòa án áp dụng Điều 138 và Điều 565 Bộ luật Dân sự 2015 về giới hạn đại diện theo ủy quyền (chỉ trong phạm vi được ủy quyền), kết hợp Điều 123 và 124 về vô hiệu hóa giao dịch do vượt quyền hoặc vi phạm điều cấm.
• Kết quả giải quyết: Tòa án phúc thẩm giữ nguyên hoặc sửa án sơ thẩm, tuyên bố phần giao dịch chuyển nhượng vượt quyền vô hiệu, buộc bên được ủy quyền bồi thường thiệt hại cho bên ủy quyền, đồng thời khôi phục quyền sử dụng đất cho nguyên đơn theo đúng phạm vi ủy quyền ban đầu.

>>> Xem thêm bài viết Thủ tục khởi kiện hủy hợp đồng ủy quyền tại đây

5. Câu hỏi thường gặp về tranh chấp hợp đồng ủy quyền

Hợp đồng ủy quyền có thể bị tuyên vô hiệu trong trường hợp nào?

Hợp đồng ủy quyền bị tuyên vô hiệu nếu vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội, không đúng hình thức bắt buộc (công chứng nếu liên quan bất động sản), hoặc bên được ủy quyền vượt quá phạm vi ủy quyền theo Điều 123, 124 Bộ luật Dân sự 2015.

Bên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền không?

Có, bên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền bất kỳ lúc nào theo Điều 568 Bộ luật Dân sự 2015, nhưng phải thông báo trước cho bên được ủy quyền và bồi thường thiệt hại nếu chấm dứt không có lý do chính đáng.

Bên được ủy quyền có được ủy quyền lại cho người khác không?

Bên được ủy quyền chỉ được ủy quyền lại nếu được bên ủy quyền đồng ý bằng văn bản theo Điều 567 Bộ luật Dân sự 2015; nếu không có sự đồng ý, việc ủy quyền lại không có hiệu lực và bên được ủy quyền ban đầu phải chịu trách nhiệm.

Khi tranh chấp hợp đồng ủy quyền, tòa án xem xét yếu tố nào trước tiên?

Tòa án xem xét ý chí thực sự của bên ủy quyền tại thời điểm ký hợp đồng, phạm vi ủy quyền được ghi trong văn bản, hành vi thực tế của bên được ủy quyền và chứng cứ chứng minh lạm quyền hoặc vi phạm nghĩa vụ theo Điều 565–568 Bộ luật Dân sự 2015.

Nếu bạn đang gặp phải tranh chấp hợp đồng ủy quyền hoặc cần hỗ trợ soạn thảo, chấm dứt hợp đồng ủy quyền, hãy liên hệ ACC HCM để được tư vấn chi tiết, hỗ trợ nhanh chóng và bảo vệ tối đa quyền lợi của bạn. Để được tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục hiệu quả, hãy liên hệ ACC HCM ngay hôm nay.