các trường hợp không được bố trí tái định cư là vấn đề pháp lý quan trọng mà người dân trong vùng giải tỏa, thu hồi đất cần đặc biệt lưu ý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Việc hiểu rõ các quy định này giúp tránh những tranh chấp không đáng có và đảm bảo quá trình bồi thường, hỗ trợ diễn ra minh bạch, đúng pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định liên quan, cùng ACC HCM tìm hiểu để nắm rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

1. Các trường hợp không được bố trí tái định cư
Theo quy định tại Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP (Nghị định 226/2025/NĐ-CP sửa đổi), việc bố trí tái định cư là một trong những nội dung quan trọng nhằm đảm bảo đời sống cho người có đất bị thu hồi. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bị thu hồi đất đều được bố trí tái định cư. Cụ thể, các trường hợp không được bố trí tái định cư bao gồm:
- Người đang sử dụng đất thuộc trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai, như lấn chiếm đất trái phép, sử dụng đất sai mục đích mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hoặc công nhận.
- Người sử dụng đất không đủ điều kiện bồi thường về đất theo quy định tại Điều 95 của Luật Đất đai 2024, chẳng hạn như đất được giao không đúng thẩm quyền, đất nông nghiệp sử dụng trước ngày 01/7/2004 nhưng không có giấy tờ chứng minh.
- Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu tự lo chỗ ở hoặc được bồi thường bằng tiền và tự nguyện không nhận đất tái định cư, thì cũng không thuộc diện được bố trí tái định cư.
- Người sử dụng đất thuộc diện phải di dời nhưng không thuộc đối tượng được hỗ trợ tái định cư theo quy định của pháp luật, ví dụ như người thuê đất, thuê nhà của tổ chức, cá nhân khác.
Việc xác định chính xác các trường hợp không được bố trí tái định cư phụ thuộc rất lớn vào từng điều kiện cụ thể của người sử dụng đất và quy định chi tiết tại Luật Đất đai 2024. Điều luật này nhấn mạnh rằng, việc bố trí tái định cư chỉ áp dụng cho những người đủ điều kiện được bồi thường về đất ở và phải di chuyển chỗ ở do Nhà nước thu hồi đất.
2. Điều kiện để được bố trí tái định cư
Để hiểu rõ hơn về các trường hợp không được bố trí tái định cư, chúng ta cần nắm vững các điều kiện để được bố trí tái định cư. Theo quy định tại Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được bố trí tái định cư khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:
- Có đất ở bị thu hồi và đủ điều kiện được bồi thường về đất ở theo quy định tại Điều 95 của Luật Đất đai 2024.
- Việc thu hồi đất ở phải làm thay đổi mục đích sử dụng đất hoặc phải di chuyển chỗ ở, gây ảnh hưởng trực tiếp đến nơi cư trú hiện tại của người dân.
- Người sử dụng đất không còn chỗ ở nào khác trong phạm vi địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất bị thu hồi, hoặc có chỗ ở nhưng không đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Ngoài ra, theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP (Nghị định 226/2025/NĐ-CP sửa đổi), trường hợp người sử dụng đất có nhiều thửa đất ở bị thu hồi, nếu đủ điều kiện bồi thường thì được bố trí tái định cư cho từng thửa đất, trừ trường hợp người đó có nhu cầu tự lo chỗ ở. Điều này có nghĩa là, nếu người dân có nơi ở khác ổn định và không có nhu cầu nhận đất tái định cư, họ có thể nhận bồi thường bằng tiền, và lúc này họ thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư do tự nguyện từ chối.
Xem thêm: Điều kiện để không bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong các dự án đất đai tồn đọng
3. Quy trình xác định và giải quyết các trường hợp không được bố trí tái định cư
Việc xác định các trường hợp không được bố trí tái định cư không phải là một quyết định tùy tiện mà phải tuân theo một quy trình pháp lý chặt chẽ. Quy trình này được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đảm bảo tính khách quan và đúng pháp luật. Dưới đây là các bước cơ bản trong quy trình xác định và giải quyết:
Bước 1: Kiểm tra, xác minh điều kiện của người sử dụng đất
Cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, xác minh hồ sơ pháp lý về đất đai, nguồn gốc sử dụng đất, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và các điều kiện khác của người sử dụng đất. Việc này nhằm xác định người đó có thuộc đối tượng được bồi thường về đất ở hay không, từ đó xác định có thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư hay không. Quá trình này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng, ban chuyên môn và Ủy ban nhân dân cấp xã/phường nơi có đất.
Bước 2: Lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Sau khi có kết quả kiểm tra, xác minh, cơ quan chức năng sẽ lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Trong phương án này, các trường hợp đủ điều kiện sẽ được đề xuất bố trí tái định cư, còn những trường hợp không đủ điều kiện sẽ được nêu rõ lý do thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư. Phương án phải được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã/phường và các địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi trong thời gian tối thiểu 20 ngày.
Bước 3: Tổ chức lấy ý kiến và tiếp nhận phản ánh
Trong thời gian niêm yết, người dân có quyền góp ý kiến, phản ánh về phương án, đặc biệt là những trường hợp bị xác định thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư. Cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận, giải thích và xử lý các ý kiến phản ánh theo đúng quy định tại Luật Đất đai 2024. Nếu người dân không đồng ý với quyết định, họ có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
Bước 4: Phê duyệt và thực hiện phương án
Sau khi hoàn tất việc lấy ý kiến và giải quyết các phản ánh, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ được trình lên Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền phê duyệt. Quyết định phê duyệt sẽ là căn cứ pháp lý cuối cùng để xác định ai được bố trí tái định cư và ai thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư. Việc thực hiện phương án phải đảm bảo công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng quy định của pháp luật.
Xem thêm: kê khai thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với nhà chung cư
4. Quyền lợi của người dân trong các trường hợp không được bố trí tái định cư
Mặc dù không được bố trí tái định cư, người dân trong các trường hợp không được bố trí tái định cư vẫn có những quyền lợi nhất định được pháp luật bảo vệ. Theo quy định tại Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP (Nghị định 226/2025/NĐ-CP sửa đổi), những người này vẫn được nhận bồi thường bằng tiền đối với giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất theo quy định. Cụ thể:
- Được bồi thường bằng tiền đối với diện tích đất bị thu hồi theo giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm thu hồi đất.
- Được hỗ trợ di dời, tháo dỡ, phá dỡ công trình, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi theo quy định tại Nghị định 88/2024/NĐ-CP (Nghị định 226/2025/NĐ-CP sửa đổi).
- Được hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất trong thời gian tìm kiếm chỗ ở mới, với mức hỗ trợ tối đa là 6 tháng tiền lương tối thiểu vùng đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
- Được hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp, đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ.
Điều quan trọng là người dân cần nắm rõ các quy định này để đảm bảo quyền lợi của mình không bị xâm phạm. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về các trường hợp không được bố trí tái định cư, người dân nên tìm đến các cơ quan chuyên môn hoặc các đơn vị tư vấn pháp lý uy tín để được hỗ trợ kịp thời.
5. Câu hỏi thường gặp
Người sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất có được bố trí tái định cư không?
Theo quy định tại Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất nhưng đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Luật này thì vẫn được bồi thường về đất. Tuy nhiên, nếu không đáp ứng các điều kiện này, họ sẽ thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư và chỉ được bồi thường bằng tiền đối với tài sản gắn liền với đất. Việc xác định cụ thể phụ thuộc vào từng trường hợp và phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Trường hợp đất bị thu hồi nhưng người dân có chỗ ở khác thì có được bố trí tái định cư không?
Theo quy định tại Luật Đất đai 2024, trường hợp người sử dụng đất có chỗ ở khác trong phạm vi địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất bị thu hồi và chỗ ở đó đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu, thì không thuộc đối tượng được bố trí tái định cư. Lúc này, họ thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư và sẽ nhận bồi thường bằng tiền. Tuy nhiên, nếu chỗ ở khác không đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu, họ vẫn có thể được xem xét bố trí tái định cư.
Người dân có quyền khiếu nại quyết định không bố trí tái định cư không?
Có. Người dân có quyền khiếu nại quyết định hành chính về việc xác định thuộc các trường hợp không được bố trí tái định cư theo quy định của Luật Khiếu nại. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính đó. Người dân có thể gửi đơn khiếu nại đến cơ quan đã ra quyết định hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.
các trường hợp không được bố trí tái định cư là một vấn đề pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các quy định của Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP (Nghị định 226/2025/NĐ-CP sửa đổi). Việc nắm rõ các quy định này giúp người dân bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình một cách tốt nhất. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề này, hãy liên hệ ACC HCM để được đội ngũ chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm tư vấn và hỗ trợ tận tình, đảm bảo quyền lợi của bạn được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật.
Để lại một bình luận