Cải tạo nhà ở công vụ trái phép là hành vi vi phạm pháp luật có thể dẫn đến những chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc, thậm chí ảnh hưởng đến quyền lợi thuê nhà của cá nhân, tổ chức. Việc nắm rõ các quy định mới nhất về mức phạt không chỉ giúp người thuê tránh rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo tuân thủ đúng quy trình quản lý, sử dụng tài sản công. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành, cùng ACC HCM để bạn đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.

1. Mức phạt người thuê tự ý cải tạo nhà ở công vụ mới nhất
Theo quy định tại Nghị định 339/2026/NĐ-CP, hành vi tự ý cải tạo, sửa chữa nhà ở công vụ khi chưa được sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, mức phạt tiền đối với hành vi này được quy định tại Điều 56 của Nghị định này, với mức phạt từ 50.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng đối với cá nhân. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ là từ 100.000.000 đồng đến 120.000.000 đồng đồng, tương đương gấp đôi mức phạt của cá nhân.
Ngoài việc bị phạt tiền, người thuê nhà ở công vụ còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của nhà ở, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Điều này được quy định rõ tại Điều 56 của Nghị định 339/2026/NĐ-CP. Việc xác định mức phạt cụ thể sẽ phụ thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Bên cạnh đó, Luật Nhà ở 2023 cũng có những quy định chặt chẽ về quản lý, sử dụng nhà ở công vụ. Theo đó, người thuê nhà ở công vụ chỉ được sử dụng nhà ở đúng mục đích, không được tự ý chuyển đổi công năng, cơi nới, lấn chiếm diện tích hoặc thực hiện các hành vi cải tạo làm thay đổi kết cấu chịu lực của công trình. Mọi hoạt động sửa chữa, cải tạo đều phải được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý nhà ở công vụ theo quy định tại Điều 125 của Luật Nhà ở 2023.
2. Các hành vi bị xem là cải tạo nhà ở công vụ trái phép
Việc xác định hành vi nào bị coi là cải tạo nhà ở công vụ trái phép là rất quan trọng để người thuê có thể tự kiểm tra và tuân thủ. Theo quy định tại Nghị định 339/2026/NĐ-CP và hướng dẫn chi tiết tại Luật Nhà ở 2023, các hành vi sau đây thường bị xem là vi phạm:
- Tự ý thay đổi kết cấu chịu lực của ngôi nhà như đục phá tường, dầm, cột, sàn nhà.
- Cơi nới, mở rộng diện tích nhà ở, lấn chiếm hành lang, lối đi chung hoặc các khu vực công cộng.
- Tự ý thay đổi công năng sử dụng của các phòng chức năng, ví dụ như chuyển phòng khách thành phòng ngủ hoặc ngược lại, khi chưa được phép.
- Xây dựng thêm các công trình phụ trợ như nhà vệ sinh, nhà tắm, bếp nấu ngoài diện tích được giao.
- Thay đổi hệ thống điện, nước, thông gió, điều hòa không khí làm ảnh hưởng đến kết cấu chung của tòa nhà.
Các hành vi này đều được coi là vi phạm quy định về quản lý, sử dụng nhà ở công vụ và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Người thuê cần đặc biệt lưu ý rằng, ngay cả những thay đổi nhỏ về mặt kết cấu cũng có thể bị xem là vi phạm nếu không có sự cho phép bằng văn bản của cơ quan quản lý.
Xem thêm: Quyền được tái định cư của Việt kiều khi bị thu hồi đất
3. Thủ tục xin phép cải tạo nhà ở công vụ hợp pháp
Để tránh vi phạm và bị xử phạt, người thuê nhà ở công vụ cần thực hiện đúng thủ tục xin phép cải tạo khi có nhu cầu. Quy trình này được quy định cụ thể tại Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Dưới đây là các bước cơ bản mà người thuê cần thực hiện:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đề nghị cải tạo
Người thuê cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm: đơn đề nghị cải tạo, sửa chữa nhà ở công vụ (theo mẫu quy định); bản vẽ thiết kế hoặc phương án cải tạo chi tiết; giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp nhà ở công vụ (hợp đồng thuê nhà); và các giấy tờ khác có liên quan theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Hồ sơ cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, đầy đủ và chính xác để tránh bị trả lại hoặc yêu cầu bổ sung.
Bước 2: Nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền
Người thuê nộp hồ sơ đề nghị cải tạo đến cơ quan quản lý nhà ở công vụ nơi mình đang thuê. Cơ quan này có thể là Sở Xây dựng, Ban quản lý khu nhà ở công vụ hoặc cơ quan được ủy quyền theo quy định của pháp luật. Hồ sơ có thể được nộp trực tiếp hoặc qua đường bưu điện, tùy theo quy định cụ thể của từng địa phương.
Bước 3: Thẩm định và phê duyệt
Sau khi nhận được hồ sơ hợp lệ, cơ quan quản lý sẽ tiến hành thẩm định tính hợp pháp, sự cần thiết và mức độ ảnh hưởng của việc cải tạo đến kết cấu công trình. Thời gian thẩm định thường không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ. Nếu hồ sơ đáp ứng đầy đủ các điều kiện, cơ quan quản lý sẽ ra quyết định cho phép cải tạo bằng văn bản.
Bước 4: Thực hiện cải tạo và nghiệm thu
Sau khi có văn bản cho phép, người thuê mới được tiến hành các hoạt động cải tạo theo đúng nội dung đã được phê duyệt. Trong quá trình thực hiện, cần đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn lao động, vệ sinh môi trường và không làm ảnh hưởng đến các hộ dân xung quanh. Sau khi hoàn thành, cơ quan quản lý sẽ tiến hành nghiệm thu để xác nhận việc cải tạo đã được thực hiện đúng theo quy định.
Xem thêm: Giao đất và chuyển mục đích bồi thường trong cùng quyết định?
4. Hồ sơ cần thiết khi xin phép cải tạo nhà ở công vụ
Để quá trình xin phép cải tạo diễn ra thuận lợi, người thuê cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ và hợp lệ. Theo quy định tại Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn, hồ sơ xin phép cải tạo nhà ở công vụ bao gồm các loại giấy tờ sau:
- Đơn đề nghị cải tạo, sửa chữa nhà ở công vụ theo mẫu quy định của cơ quan quản lý.
- Bản vẽ thiết kế hoặc phương án cải tạo chi tiết, thể hiện rõ các hạng mục dự kiến thay đổi.
- Hợp đồng thuê nhà ở công vụ hoặc giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hợp pháp.
- Giấy tờ tùy thân của người đứng tên thuê nhà (chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân).
- Các giấy tờ khác có liên quan theo yêu cầu cụ thể của cơ quan quản lý nhà ở công vụ.
Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác các loại giấy tờ này sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tránh những phiền phức không đáng có. Người thuê nên liên hệ trước với cơ quan quản lý để được hướng dẫn cụ thể về thành phần hồ sơ, tránh tình trạng thiếu sót hoặc sai sót trong quá trình nộp.
5. Câu hỏi thường gặp
Người thuê nhà ở công vụ có được tự ý sơn lại tường hoặc thay gạch lát nền không?
Việc sơn lại tường hoặc thay gạch lát nền được xem là hành vi sửa chữa, cải tạo nhỏ. Tuy nhiên, nếu việc thay đổi này làm ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực hoặc làm thay đổi công năng sử dụng của căn hộ, người thuê vẫn phải xin phép cơ quan quản lý. Trong trường hợp chỉ là sửa chữa thẩm mỹ đơn thuần, không ảnh hưởng đến kết cấu, người thuê có thể thực hiện nhưng cần thông báo trước cho ban quản lý để tránh những hiểu lầm không đáng có.
Nếu bị phát hiện cải tạo nhà ở công vụ trái phép, người thuê có bị thu hồi nhà không?
Có. Theo quy định tại Điều 125 của Luật Nhà ở 2023, người thuê nhà ở công vụ có hành vi tự ý cải tạo, sửa chữa làm thay đổi kết cấu chịu lực hoặc làm sai lệch thiết kế ban đầu của nhà ở có thể bị xem xét thu hồi nhà ở công vụ. Bên cạnh việc bị xử phạt hành chính theo quy định, hành vi vi phạm nghiêm trọng có thể dẫn đến việc chấm dứt hợp đồng thuê nhà và buộc phải di dời khỏi nhà ở công vụ.
Thời hiệu xử phạt đối với hành vi cải tạo nhà ở công vụ trái phép là bao lâu?
Theo quy định tại Nghị định 95/2024/NĐ-CP, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cải tạo nhà ở công vụ trái phép là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm. Trong trường hợp người vi phạm cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt thì thời hiệu được tính lại kể từ thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, cản trở. Điều này có nghĩa là nếu hành vi vi phạm đã quá 02 năm mà không bị phát hiện, người vi phạm có thể không bị xử phạt hành chính, tuy nhiên vẫn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Cải tạo nhà ở công vụ trái phép là một vấn đề pháp lý nghiêm trọng mà người thuê cần đặc biệt lưu ý để tránh những hậu quả không mong muốn. Việc tuân thủ đúng các quy định của pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi của bản thân mà còn góp phần quản lý hiệu quả tài sản công. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về các quy định liên quan đến nhà ở công vụ, đừng ngần ngại liên hệ ACC HCM để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.
Để lại một bình luận