Hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan là một ngoại lệ quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí đáng kể. Việc nắm rõ các trường hợp được miễn trừ này không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định liên quan, cùng ACC HCM làm rõ những vướng mắc thường gặp.
1. Hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan theo quy định
Theo quy định tại Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, không phải mọi loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đều bắt buộc phải thực hiện đầy đủ quy trình thủ tục hải quan. Luật này đã xác định rõ nguyên tắc quản lý hải quan, trong đó nhấn mạnh việc tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp.
Cụ thể, hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan bao gồm các đối tượng được quy định Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, cũng như được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP và Nghị định 59/2018/NĐ-CP.
Các trường hợp điển hình được miễn thực hiện thủ tục hải quan bao gồm: hàng hóa là quà biếu, quà tặng trong định mức miễn thuế; hàng hóa phục vụ nhu cầu cá nhân của người xuất cảnh, nhập cảnh trong tiêu chuẩn hành lý miễn thuế; hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển qua cửa khẩu biên giới Việt Nam mà không thay đổi về bản chất, hình dạng, tính chất lý hóa; và một số loại hàng hóa đặc thù khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
2. Điều kiện áp dụng đối với hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan
Căn cứ Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển phải tuân thủ các điều kiện về tuyến đường vận chuyển, cửa khẩu xuất nhập cảnh và thời gian quá cảnh. Cụ thể, hàng hóa phải được vận chuyển theo đúng tuyến đường quy định, qua các cửa khẩu được phép và phải chịu sự giám sát của cơ quan hải quan trong suốt quá trình vận chuyển.
Đối với hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh, Nghị định 167/2025/NĐ-CP quy định rõ định mức miễn thuế và các trường hợp không phải khai báo hải quan. Theo đó, hành lý mang theo người phải nằm trong tiêu chuẩn định mức quy định tại Điều 6 của Nghị định này, bao gồm các vật dụng cá nhân phục vụ nhu cầu sinh hoạt thiết yếu trong chuyến đi. Nếu vượt quá định mức, người nhập cảnh phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy định thông thường.
Ngoài ra, Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP còn quy định về hàng hóa phục vụ nhu cầu cấp thiết của tổ chức, cá nhân trong trường hợp khẩn cấp như cứu trợ thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh. Các trường hợp này cần có văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và phải được Thủ tướng Chính phủ cho phép bằng văn bản cụ thể.
Xem thêm: Thủ tục đăng ký nộp thuế hải quan điện tử chi tiết
3. Phân biệt hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan với hàng hóa miễn thuế
Theo Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, hai khái niệm này có phạm vi điều chỉnh hoàn toàn khác nhau. Hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan là đối tượng được miễn trừ hoàn toàn khỏi quy trình khai báo, kiểm tra, giám sát hải quan. Trong khi đó, hàng hóa miễn thuế vẫn phải thực hiện đầy đủ thủ tục hải quan, chỉ được miễn nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước.
Cụ thể, hàng hóa miễn thuế theo quy định Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025 vẫn phải được khai báo hải quan, xuất trình chứng từ, chịu sự kiểm tra của cơ quan hải quan. Doanh nghiệp phải nộp tờ khai hải quan, chứng từ liên quan và chứng minh đủ điều kiện được miễn thuế.
Ngược lại, hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan hoàn toàn không phát sinh bất kỳ nghĩa vụ khai báo nào với cơ quan hải quan, trừ một số trường hợp đặc biệt phải thông báo trước cho cơ quan hải quan để phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Xem thêm: Thủ tục hủy tờ khai hải quan theo quy định mới
4. Hồ sơ và quy trình xác nhận hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan
Căn cứ theo Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị xác nhận hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan bao gồm:
- Văn bản đề nghị của tổ chức, cá nhân có hàng hóa
- Hợp đồng vận chuyển, vận đơn hoặc chứng từ vận tải tương đương
- Giấy phép quá cảnh, chuyển khẩu (nếu có) theo quy định
- Các chứng từ liên quan khác chứng minh hàng hóa thuộc diện miễn trừ
Quy trình xác nhận được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ đề nghị
Tổ chức, cá nhân có hàng hóa thuộc diện xem xét chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định và nộp tại Chi cục Hải quan nơi dự kiến hàng hóa sẽ qua cửa khẩu hoặc nơi quản lý hàng hóa. Hồ sơ phải được lập thành 02 bộ, trong đó bộ gốc lưu tại cơ quan hải quan và bộ sao giao cho người khai hải quan. Thời hạn nộp hồ sơ được thực hiện trước khi hàng hóa đến cửa khẩu hoặc trong thời hạn 02 giờ làm việc kể từ khi hàng hóa đến cửa khẩu đối với trường hợp khẩn cấp.
Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ
Cơ quan hải quan tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của các chứng từ. Trong thời hạn 02 giờ làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, công chức hải quan phải xác minh thông tin và đưa ra kết luận về việc hàng hóa có thuộc diện không phải làm thủ tục hải quan hay không. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, cơ quan hải quan thông báo một lần bằng văn bản cho người nộp hồ sơ để hoàn thiện.
Bước 3: Ra quyết định xác nhận
Sau khi kiểm tra, nếu hàng hóa đáp ứng đủ điều kiện, cơ quan hải quan ban hành văn bản xác nhận hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan. Văn bản này là căn cứ để doanh nghiệp thực hiện các thủ tục tiếp theo như vận chuyển, lưu kho, giao nhận hàng hóa. Trường hợp từ chối, cơ quan hải quan phải nêu rõ lý do bằng văn bản và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện theo quy định thông thường.
5. Câu hỏi thường gặp
Hàng hóa quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam có phải làm thủ tục hải quan không?
Theo quy định Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, hàng hóa quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam thuộc đối tượng hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan nếu đáp ứng các điều kiện về tuyến đường, cửa khẩu và thời gian quá cảnh.
Hành lý cá nhân mang theo người khi nhập cảnh có cần khai báo hải quan không?
Hành lý cá nhân mang theo người trong định mức miễn thuế quy định tại Điều 6 không phải khai báo hải quan. Cụ thể, các vật dụng cá nhân phục vụ nhu cầu sinh hoạt thiết yếu trong chuyến đi như quần áo, giày dép, đồ dùng vệ sinh cá nhân với số lượng hợp lý được miễn trừ.
Doanh nghiệp có thể tự xác định hàng hóa của mình thuộc diện không phải làm thủ tục hải quan không?
Doanh nghiệp có thể tự đánh giá sơ bộ dựa trên các quy định tại Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP.
Việc xác định chính xác hàng hóa không phải làm thủ tục hải quan đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng nghĩa vụ mà còn tránh được các rủi ro pháp lý không đáng có. Nếu cần hỗ trợ chi tiết về các vấn đề hải quan, hãy liên hệ ACC HCM để được tư vấn chuyên nghiệp.
Để lại một bình luận