ACC HỒ CHÍ MINH

Cho người thân, bạn bè ở nhờ nhà là hành động nhân văn, nhưng thực tế đã có không ít trường hợp 'lúc đi hết mình, lúc đòi hết hồn'. Để bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp và tránh các tranh chấp kéo dài tại Tòa án, việc lập một bản hợp đồng cho ở nhờ nhà chặt chẽ là điều bắt buộc. Bài viết này ACC HCM sẽ cung cấp cho bạn mẫu hợp đồng mới nhất và các bí quyết pháp lý để kiểm soát tài sản tuyệt đối.

1. Hợp đồng cho ở nhờ nhà là gì?

Hợp đồng cho ở nhờ nhà là thỏa thuận bằng văn bản giữa bên cho ở nhờ (chủ nhà) và bên ở nhờ, quy định rõ thời gian sử dụng nhà, quyền lợi, nghĩa vụ và các điều khoản chấm dứt.

Theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 494), hợp đồng này thuộc loại hợp đồng mượn tài sản không có thưởng, nhằm hỗ trợ chỗ ở tạm thời mà không thu phí, giúp tránh tranh chấp về quyền sở hữu nhà ở theo Luật Nhà ở 2023.

Văn bản này không chỉ làm cơ sở pháp lý để chứng minh sự đồng ý của chủ nhà mà còn hỗ trợ các thủ tục hành chính liên quan, như đăng ký tạm trú nếu cần, đồng thời bảo vệ cả hai bên khỏi rủi ro như hư hỏng tài sản hoặc lạm dụng quyền sử dụng.

2. Quy định pháp luật mới nhất về việc cho mượn, cho ở nhờ nhà ở

Theo Luật Nhà ở 2023, việc cho ở nhờ nhà được coi là hình thức sử dụng nhà ở tạm thời, không chuyển quyền sở hữu, và phải tuân thủ các quy định về quản lý nhà ở tại Điều 121. Nghị định 95/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở, nhấn mạnh rằng bên cho ở nhờ cần đăng ký tạm trú cho bên ở nhờ tại cơ quan Công an cấp xã để tránh xử phạt hành chính về quản lý cư trú.

Bộ luật Dân sự 2015 (Chương XVI) quy định hợp đồng mượn tài sản phải bằng văn bản nếu thời hạn trên 1 năm, và không được vi phạm điều cấm của pháp luật. Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng hợp đồng này nếu các bên yêu cầu, tăng tính pháp lý.

3. Mẫu hợp đồng cho ở nhờ nhà chuẩn pháp lý

Mẫu hợp đồng cho ở nhờ nhà dưới đây được thiết kế đơn giản, phù hợp với quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023, bao gồm các điều khoản cơ bản về thời hạn, quyền nghĩa vụ và chấm dứt. Bạn có thể sử dụng trực tiếp hoặc chỉnh sửa để phù hợp với tình huống cụ thể. Mẫu này đảm bảo tính pháp lý, giúp thủ tục diễn ra suôn sẻ.

Tải xuống PDF | Tải xuống Word 

4. Những điều khoản cần có trong hợp đồng cho ở nhờ

4.1. Xác định đối tượng và thời hạn cho ở nhờ

Hợp đồng phải nêu rõ thông tin cá nhân hai bên (họ tên, CMND/CCCD, địa chỉ), địa chỉ nhà ở cụ thể và thời hạn cho ở nhờ (ví dụ: từ ngày… đến ngày…, hoặc không xác định nhưng có điều kiện chấm dứt). Theo Luật Nhà ở 2023, thời hạn nên phù hợp với mục đích tạm thời, tránh vượt quá 2 năm mà không gia hạn để không bị coi là lạm dụng.

4.2. Quyền và nghĩa vụ của bên cho ở nhờ và bên ở nhờ

Bên cho ở nhờ có quyền kiểm tra định kỳ, yêu cầu bảo trì tài sản; bên ở nhờ phải sử dụng đúng mục đích, không sửa chữa lớn mà không được phép, và chịu trách nhiệm hư hỏng. Căn cứ Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 496), bên mượn không được chuyển mượn cho người khác mà không có sự đồng ý.

4.3. Điều khoản chấm dứt hợp đồng và lấy lại nhà

Quy định rõ cách thông báo chấm dứt (ví dụ: trước 30 ngày), điều kiện lấy lại nhà và xử lý tài sản còn lại. Nếu tranh chấp, áp dụng thủ tục tòa án theo Luật Nhà ở 2023.

5. Hợp đồng cho ở nhờ có cần công chứng, chứng thực không?

Theo Điều 121 Luật Nhà ở 2023, hợp đồng cho ở nhờ không bắt buộc công chứng, trừ khi các bên có nhu cầu hoặc thời hạn dài. Luật Công chứng 2024 khuyến khích chứng thực chữ ký tại UBND cấp xã để tăng giá trị chứng cứ, đặc biệt nếu giá trị nhà cao hoặc có yếu tố tranh chấp tiềm ẩn. Chuyên gia khuyên nên công chứng nếu thời hạn trên 1 năm để tránh rủi ro pháp lý.

6. Thủ tục đòi lại nhà cho ở nhờ khi gặp tranh chấp

• Bước 1: Gửi thông báo bằng văn bản yêu cầu bên ở nhờ rời đi trong thời hạn hợp lý (thường 15-30 ngày theo thỏa thuận).
• Bước 2: Nếu không thực hiện, thu thập chứng cứ (hợp đồng, biên bản vi phạm) và gửi đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã.
• Bước 3: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi có nhà, yêu cầu buộc trả nhà theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 500). Thời hiệu khởi kiện là 3 năm kể từ ngày chấm dứt hợp đồng theo Luật Nhà ở 2023.

Xem thêm: [Đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền đất đai]

7. Những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý

Những rủi ro thường gặp nếu không có hợp đồng rõ ràng:

• Bên ở nhờ không chịu dời đi khi chủ nhà cần lấy lại.
• Xảy ra hư hỏng tài sản, trang thiết bị trong nhà nhưng không có người chịu trách nhiệm.
• Chủ nhà bị liên đới trách nhiệm nếu bên ở nhờ thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật tại địa chỉ đó.
• Khó khăn trong việc làm thủ tục pháp lý liên quan đến hộ khẩu, tạm trú.

Ngoài ra, theo Nghị định 95/2024/NĐ-CP, chủ nhà phải đăng ký tạm trú cho bên ở nhờ để tránh phạt hành chính từ 500.000 đến 1.000.000 đồng về quản lý cư trú.

>> Đọc thêm: [Tiền đặt cọc thuê nhà có lấy lại được không?]

8. Câu hỏi thường gặp

Cho ở nhờ bao lâu thì được xác lập quyền sở hữu?

Theo pháp luật Việt Nam, việc cho ở nhờ không phải là căn cứ để xác lập quyền sở hữu theo thời hiệu. Chủ sở hữu có quyền đòi lại tài sản bất cứ lúc nào theo thỏa thuận. Luật Nhà ở 2023 (Điều 121) xác nhận quyền sở hữu không thay đổi do sử dụng tạm thời.

Đòi lại nhà cho ở nhờ không đi thì phải làm sao?

Bạn cần gửi thông báo đòi nhà trước một khoảng thời gian hợp lý. Nếu không đi, bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân nơi có nhà đất để yêu cầu trả lại tài sản. Áp dụng Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023 để bảo vệ quyền sở hữu.

Có nên viết tay hợp đồng cho ở nhờ không?

Hợp đồng viết tay vẫn có giá trị pháp lý nếu đảm bảo đủ chữ ký và các nội dung thỏa thuận không vi phạm điều cấm của luật. Tuy nhiên, nên công chứng theo Luật Công chứng 2024 để tăng tính chứng cứ.

Hợp đồng cho ở nhờ nhà là công cụ thiết yếu để đảm bảo quyền cư trú hợp pháp, tránh rủi ro pháp lý và hỗ trợ thủ tục hành chính suôn sẻ. Với các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, Luật Nhà ở 2023 và Nghị định 95/2024/NĐ-CP, việc sử dụng hợp đồng đúng cách sẽ giúp bạn yên tâm hơn trong cuộc sống hàng ngày. Nếu cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ soạn thảo, hãy liên hệ ACC HCM ngay hôm nay để nhận dịch vụ chuyên nghiệp từ đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm. Đừng bỏ lỡ cơ hội bảo vệ quyền lợi của bạn!