Thủ tục hải quan là một khâu không thể thiếu trong hoạt động xuất nhập khẩu, đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát hàng hóa và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Việc nắm vững quy trình này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế rủi ro pháp lý. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về khái niệm, quy trình và các vấn đề liên quan, cùng ACC HCM tìm hiểu chi tiết.
1. Thủ tục hải quan là gì? Tìm hiểu
Thủ tục hải quan được hiểu là toàn bộ các công việc mà người khai hải quan và công chức hải quan phải thực hiện theo quy định của pháp luật đối với hàng hóa, phương tiện vận tải. Theo quy định tại Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, đây là quy trình bắt buộc nhằm xác định tính hợp pháp của hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.
Mục đích chính của thủ tục này là để cơ quan hải quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hải quan, bao gồm kiểm tra, giám sát, kiểm soát và chống buôn lậu, gian lận thương mại. Đồng thời, nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong giao thương quốc tế.
2. Các bước thực hiện thủ tục hải quan cơ bản
Quy trình thực hiện thủ tục hải quan được quy định chi tiết tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP và Thông tư 39/2018/TT-BTC sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC. Để đảm bảo hàng hóa được thông quan nhanh chóng, doanh nghiệp cần tuân thủ theo các bước cơ bản sau đây:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ hải quan
Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ theo quy định tại Điều 16 Thông tư 39/2018/TT-BTC sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC. Hồ sơ bao gồm tờ khai hải quan, hợp đồng thương mại, hóa đơn thương mại, vận đơn, chứng từ chứng nhận xuất xứ (nếu có) và các giấy tờ khác theo yêu cầu quản lý chuyên ngành.
Bước 2: Khai báo hải quan và nộp tờ khai
Người khai hải quan thực hiện khai báo thông tin trên tờ khai hải quan điện tử thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan. Thông tin khai báo phải chính xác, trung thực và đầy đủ theo các tiêu chí quy định tại Phụ lục II Thông tư 39/2018/TT-BTC sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC. Sau khi hoàn tất việc khai báo, hệ thống sẽ tiếp nhận và phân luồng kiểm tra (luồng xanh, vàng, đỏ) dựa trên cơ sở đánh giá rủi ro.
Bước 3: Nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ tài chính
Căn cứ vào kết quả phân luồng, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Các loại thuế phải nộp bao gồm thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có). Việc nộp thuế có thể thực hiện trực tiếp tại kho bạc hoặc qua ngân hàng thương mại nơi cơ quan hải quan mở tài khoản. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, hệ thống sẽ xác nhận và cho phép hàng hóa được thông quan hoặc giải phóng hàng.
Bước 4: Kiểm tra thực tế hàng hóa (nếu có)
Trong trường hợp hàng hóa thuộc luồng vàng hoặc luồng đỏ, công chức hải quan sẽ tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa. Việc kiểm tra được thực hiện tại địa điểm kiểm tra theo quy định, bao gồm kiểm tra toàn bộ hoặc kiểm tra tỷ lệ hàng hóa. Kết quả kiểm tra phải được ghi nhận đầy đủ vào biên bản kiểm tra và cập nhật lên hệ thống.
Bước 5: Thông quan hoặc giải phóng hàng
Sau khi hoàn tất các nghĩa vụ về thuế và kết quả kiểm tra đạt yêu cầu, cơ quan hải quan sẽ thực hiện thông quan hàng hóa. Đối với hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành trước khi thông quan, doanh nghiệp cần hoàn tất các thủ tục kiểm tra chất lượng, kiểm dịch, an toàn thực phẩm theo quy định. Hàng hóa được thông quan khi hệ thống xác nhận hoàn thành tất cả các điều kiện và người khai hải quan nhận được quyết định thông quan trên hệ thống điện tử.
Xem thêm: Chi phí làm thủ tục hải quan mới nhất
3. Hồ sơ hải quan cần chuẩn bị
Theo quy định Thông tư 39/2018/TT-BTC sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC, hồ sơ hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bao gồm các chứng từ sau:
- Tờ khai hải quan (theo mẫu quy định).
- Hợp đồng thương mại hoặc các giấy tờ có giá trị tương đương.
- Hóa đơn thương mại.
- Vận đơn (đối với hàng nhập khẩu) hoặc các chứng từ vận tải khác.
- Chứng từ chứng nhận xuất xứ (C/O) nếu hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan.
- Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu đối với hàng hóa thuộc diện quản lý theo giấy phép.
- Các chứng từ khác theo quy định của pháp luật liên quan.
Xem thêm: Thời hạn làm thủ tục hải quan là bao lâu? Mới
4. Các hình thức kiểm tra hàng hóa trong thủ tục hải quan
Trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, cơ quan hải quan áp dụng các hình thức kiểm tra khác nhau dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro. Việc kiểm tra được thực hiện qua các hình thức sau:
- Kiểm tra hồ sơ: Công chức hải quan kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của các chứng từ trong hồ sơ hải quan, đối chiếu thông tin khai báo với các quy định pháp luật.
- Kiểm tra thực tế hàng hóa: Công chức hải quan tiến hành kiểm tra trực tiếp hàng hóa để đối chiếu với khai báo, bao gồm kiểm tra toàn bộ lô hàng hoặc kiểm tra theo tỷ lệ nhất định.
- Kiểm tra sau thông quan: Được thực hiện sau khi hàng hóa đã được thông quan, nhằm đánh giá tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục.
5. Câu hỏi thường gặp
Thời gian thông quan hàng hóa thường mất bao lâu?
Đối với luồng xanh, hàng hóa được thông quan ngay sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, thường trong vòng vài giờ. Đối với luồng vàng, thời gian kiểm tra hồ sơ tối đa là 2 giờ làm việc kể từ khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ. Đối với luồng đỏ, thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa tối đa là 8 giờ làm việc đối với kiểm tra toàn bộ và 2 giờ đối với kiểm tra tỷ lệ.
Doanh nghiệp có thể ủy quyền cho đại lý làm thủ tục hải quan không?
Có. Theo quy định tại Điều 20 Luật Hải quan 2014, sửa đổi 2025, người khai hải quan có thể là chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy quyền thực hiện thủ tục hải quan.
Hàng hóa gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh có cần làm thủ tục hải quan không?
Căn cứ Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh phải thực hiện thủ tục hải quan theo quy chế riêng do Bộ Tài chính ban hành, nhằm tạo thuận lợi cho loại hình vận chuyển này.
Thủ tục hải quan là một quy trình phức tạp nhưng có thể quản lý hiệu quả nếu doanh nghiệp nắm vững các quy định pháp luật và chuẩn bị kỹ lưỡng. Việc tuân thủ đúng quy trình không chỉ giúp hàng hóa được thông quan nhanh chóng mà còn xây dựng uy tín với cơ quan quản lý. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hoặc tư vấn chuyên sâu về các vấn đề liên quan, hãy liên hệ ACC HCM để được đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm hỗ trợ kịp thời và hiệu quả nhất.
Để lại một bình luận